Zakupy na raty przy niskiej zdolności kredytowej: kredyt ratalny i raty 0%

Spis treści
W sklepie stoisz przy lodówce, laptopie albo meblach i widzisz napis: „raty 0%”. Zanim wypełnisz wniosek, warto wiedzieć, że zakupy na raty przy niskiej zdolności kredytowej wyglądają nieco inaczej niż u kogoś z wysokimi dochodami. Instytucja finansowania oceni Twoje możliwości spłaty i może odmówić albo zaproponować niższą kwotę. Ten tekst wyjaśnia, jak działa kredyt ratalny, co kryje się za ratami bez odsetek i jakie prawa masz po podpisaniu umowy.
Ogólny przegląd opcji znajdziesz w poradniku kredyt z niską zdolnością kredytową.
Czym jest kredyt ratalny w sklepie
Kredyt ratalny to kredyt konsumencki, który finansuje zakup konkretnego towaru lub usługi. Pieniądze zwykle trafiają od kredytodawcy bezpośrednio do sprzedawcy, a Ty spłacasz raty. Wniosek składasz w sklepie albo online, często przez pośrednika. Kredytodawca może być bankiem lub inną instytucją, a sprzedawca tylko pośredniczy.
Taki kredyt podlega ustawie o kredycie konsumenckim. Oznacza to, że przed podpisem powinieneś dostać formularz informacyjny i dane o RRSO, całkowitej kwocie do zapłaty i kosztach.
Kredyt wiązany, czyli umowa powiązana z zakupem
Ustawa używa pojęcia „umowa o kredyt wiązany” (art. 5 pkt 14). To kredyt, z którego wyłącznie finansowane jest nabycie towaru lub usługi, a obie umowy są ze sobą powiązane. Powiązanie zachodzi na przykład wtedy, gdy sprzedawca sam udziela kredytu, gdy kredytodawca współpracuje ze sprzedawcą przy zawarciu umowy albo gdy towar jest szczegółowo opisany w umowie kredytowej. Typowy kredyt ratalny w sklepie bardzo często spełnia te warunki.
Raty 0%: co to znaczy i gdzie szukać kosztów
Raty 0% oznaczają, że kredytodawca nie nalicza odsetek od kredytu. Nie znaczy to jeszcze, że całkowity koszt jest zerowy. Zwróć uwagę na kilka elementów:
- prowizja lub opłata przygotowawcza, którą doliczono do kredytu,
- ubezpieczenie, na przykład na życie, od utraty pracy albo od zdarzeń losowych, doliczone do raty,
- cena towaru wyższa niż przy płatności gotówką, co sprawia, że koszt finansowania jest ukryty w cenie,
- dodatkowe usługi, takie jak przedłużona gwarancja, wymagane przy zakupie.
W przypadku kredytu konsumenckiego koszty pozaodsetkowe, takie jak prowizja czy opłaty, nie mogą przekraczać ustawowego limitu (art. 36a ustawy). Szczegóły opisujemy w artykule o limicie kosztów pozaodsetkowych. Wartość RRSO pomaga porównać koszt różnych ofert. Jeśli RRSO jest podane i wynosi zero, to w teorii nie ma kosztów, ale i tak policz sumę rat.
Jak sprawdzić, czy zapłacisz więcej
- Sprawdź cenę towaru przy płatności gotówką.
- Zsumuj wszystkie raty i opłaty z umowy.
- Porównaj te kwoty. Różnica to Twój rzeczywisty koszt finansowania.
- Zapytaj, czy ubezpieczenie jest obowiązkowe, i poproś o wersję bez niego, jeśli to możliwe.
Zakupy na raty przy niskiej zdolności: jak się przygotować
Zanim pójdziesz do sklepu, ustal, ile możesz bezpiecznie przeznaczyć co miesiąc na ratę i zostaw margines na nieprzewidziane wydatki. Przejrzyj swoje obecne zobowiązania: im mniej rat już spłacasz, tym spokojniej przejdziesz ocenę. Wnioski składaj świadomie i tylko tam, gdzie naprawdę chcesz kupić, bo każdy wniosek zostawia ślad w dokumentacji.
Poproś też sprzedawcę o dokumenty do spokojnego przeczytania. Dostajesz ich komplet przed podpisem, a nie po. Zapytaj wprost o RRSO, całkowitą kwotę do zapłaty, liczbę rat, ubezpieczenie i możliwość wcześniejszej spłaty. Jeśli odpowiedzi są niejasne, wyjdź ze sklepu: oferta zwykle wróci, a presja czasu rzadko służy kupującemu.
Niska zdolność a odmowa w sklepie
Przy niskiej zdolności kredytodawca może odmówić albo ograniczyć kwotę. Nie ma „magicznej” oferty dla wszystkich. Jeśli wniosek zostanie odrzucony, możesz zapytać o powód. Nie składaj wielu wniosków w krótkim czasie bez namysłu, bo każdy ślad zapytania może Ci zaszkodzić, a sama zdolność kredytowa jest tematem osobnej strony.
Możesz też rozważyć inne rozwiązania: tańszy model, zakup używanego sprzętu, odłożenie części kwoty albo odroczoną płatność typu kup teraz, zapłać później. Każda z tych opcji ma swoje koszty i ryzyka, więc porównaj je uczciwie.
Odstąpienie od umowy i kredytu
Odstąpienie od kredytu w 14 dni
Art. 53 ustawy o kredycie konsumenckim daje Ci prawo odstąpienia od umowy o kredyt konsumencki bez podania przyczyny w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Termin biegnie inaczej, gdy umowa nie zawiera wszystkich wymaganych elementów (wtedy liczy się dzień ich dostarczenia). Szczegółowo opisujemy to w poradniku o odstąpieniu od umowy kredytu w 14 dni.
Umowa powiązana: art. 57
Jeśli odstąpisz od zakupu na podstawie odrębnych przepisów, na przykład przy zakupie przez internet, art. 57 ustawy mówi jasno: odstąpienie od tej umowy jest skuteczne także wobec umowy o kredyt wiązany. Nie musisz więc osobno „walczyć” z kredytem, ale wciąż warto powiadomić o tym kredytodawcę i zachować dowody.
Ważne: Art. 57 działa tylko wtedy, gdy kredyt wyłącznie finansuje ten konkretny zakup i obie umowy są powiązane w rozumieniu ustawy.
Art. 56 reguluje szczegóły, gdy to kredytobiorca odstępuje od umowy o kredyt wiązany: sprzedawca ma wtedy obowiązek zwrócić kredytodawcy spełnione świadczenie. Zwróć uwagę na rozliczenia: za okres od wypłaty do spłaty mogą być naliczone odsetki, ale po odstąpieniu od umowy kredytodawcy nie przysługują żadne inne opłaty, z wyjątkiem bezzwrotnych kosztów poniesionych na rzecz administracji publicznej (art. 54).
Wadliwy towar a raty
Jeśli towar jest wadliwy lub sprzedawca nie realizuje umowy, najpierw żądaj wykonania zobowiązania od niego. Gdy to nie pomoże, art. 59 pozwala dochodzić roszczeń od kredytodawcy, ale do wysokości udzielonego kredytu. Reklamację złóż pisemnie i zachowaj potwierdzenie. W razie sporu pomaga Rzecznik Finansowy, zwłaszcza w tekście o reklamacji kredytu.
Kiedy raty nie są dobrym pomysłem
Raty bywają wygodne, ale nie zawsze są rozsądne. Zastanów się dwa razy, gdy:
- kupujesz rzecz, bez której możesz się obejść, a budżet i tak jest napięty,
- masz już kilka rat i opłat, które zjadają większość dochodu,
- planujesz kolejne raty „na dokładkę”, by spłacić poprzednie,
- nie rozumiesz umowy albo nie dostałeś jej do przeczytania.
Dla osób z niską zdolnością dodatkowa rata może oznaczać zaległość, a ta pociąga za sobą wpisy w bazach i koszty windykacji.
Najczęstsze błędy przy zakupach na raty
- Patrzenie tylko na wysokość raty. Niska rata przy bardzo długim okresie bywa droższa, niż się wydaje. Zawsze sprawdzaj sumę.
- Zgoda na pakiet dodatków. Ubezpieczenie, rozszerzona gwarancja lub „opieka serwisowa” podnoszą koszt, więc zapytaj, czy możesz z nich zrezygnować.
- Brak kopii umowy. Bez dokumentów trudniej dochodzić praw przy reklamacji lub odstąpieniu od umowy.
- Ignorowanie terminów. Odstąpienie od kredytu masz na 14 dni od zawarcia umowy, a od zakupu na odległość zasady wynikają z odrębnych przepisów.
- Spłata raty po terminie. Opóźnienia powodują odsetki, opłaty i wpisy, które utrudnią kolejne zakupy.
Zwróć uwagę na to, że sklep i kredytodawca to dwie różne strony. Reklamację towaru składasz sprzedawcy, a pytania o kredyt kierujesz do kredytodawcy. Rozdzielenie tych spraw pozwala uniknąć nieporozumień i opóźnień w załatwianiu formalności.
Jak porównać ratę w sklepie z innymi sposobami płatności
Zanim wybierzesz finansowanie w sklepie, zestaw je z innymi możliwościami. Wygodnym sposobem jest tabela, którą możesz sporządzić na kartce:
| Opcja | Co sprawdzić |
|---|---|
| Rata w sklepie | RRSO, suma rat, ubezpieczenie, kto jest kredytodawcą |
| Płatność gotówką po odłożeniu pieniędzy | czy możesz poczekać, czy cena się zmieni |
| Pożyczka lub kredyt gotówkowy | całkowity koszt i wymagania wobec Ciebie |
| Odroczona płatność | termin, opłaty za opóźnienie, skutki braku spłaty |
Takie zestawienie pokazuje, że rata w sklepie nie zawsze jest najtańsza, choć często najwygodniejsza. O pozostałych typach finansowania przeczytasz w osobnych tekstach serwisu.
Podsumowanie
Zakupy na raty przy niskiej zdolności są możliwe, ale kredytodawca nie ma obowiązku się zgodzić, a umowa może zawierać koszty niewidoczne w haśle „0%”. Policz sumę rat, sprawdź RRSO i ubezpieczenie, a po podpisaniu pamiętaj o 14 dniach na odstąpienie. Gdy odstępujesz od zakupu, art. 57 ustawy pomoże uwolnić się także od powiązanego kredytu, a w razie sporu masz wsparcie instytucji publicznych.
Najczęstsze pytania
Czy raty 0% naprawdę nic nie kosztują?
Raty 0% oznaczają zwykle brak odsetek, ale nie zawsze brak kosztów. Do umowy mogą być dodane prowizja, ubezpieczenie albo inne opłaty, a w innych przypadkach cena produktu jest wyższa niż w ofercie bez rat. Sprawdź w dokumentach RRSO i całkowitą kwotę do zapłaty.
Czy można odstąpić od kredytu ratalnego w sklepie?
Tak. Zgodnie z art. 53 ustawy o kredycie konsumenckim możesz bez podania przyczyny odstąpić od umowy o kredyt konsumencki w ciągu 14 dni od jej zawarcia. Oświadczenie składasz kredytodawcy lub pośrednikowi kredytowemu.
Co się dzieje z kredytem, gdy oddam towar kupiony na raty?
Jeśli odstąpisz od umowy kupna na podstawie odrębnych przepisów, art. 57 ustawy o kredycie konsumenckim stanowi, że to odstąpienie jest skuteczne także wobec umowy o kredyt wiązany. Dotyczy to umów, w których kredyt wyłącznie finansuje ten zakup i obie umowy są powiązane.
Czy w sklepie dostanę raty przy niskiej zdolności kredytowej?
Nie ma pewności. Kredytodawca, także ten współpracujący ze sklepem, ocenia Twoją zdolność do spłaty i może odmówić. Możesz poprosić o niższą kwotę lub dłuższy okres albo rozważyć inne rozwiązanie.
Czy sprzedawca odpowiada, gdy towar jest wadliwy, a ja spłacam raty?
Tak. Reklamację składasz u sprzedawcy, a spłata rat co do zasady trwa nadal. Jeśli sprzedawca nie wykona zobowiązania, a Twoje żądanie jest nieskuteczne, art. 59 ustawy o kredycie konsumenckim pozwala dochodzić roszczeń od kredytodawcy, do wysokości udzielonego kredytu.
Źródła
Redakcja Kompasu Kredytowego
Zespół redakcyjny serwisu. Piszemy na podstawie ustaw oraz materiałów UOKiK, KNF i Rzecznika Finansowego, a każdy tekst sprawdzamy z aktualnymi przepisami przed publikacją i aktualizacją. Jak pracujemy