Serwis informacyjny. Nie jesteśmy bankiem i nie udzielamy kredytów.Słownik pojęć
Zapytaj specjalistę
Poradniki krok po kroku

Wcześniejsza spłata kredytu: jak odzyskać część kosztów (wzór wniosku)

Redakcja Kompasu KredytowegoAktualizacja: 7 min czytania
Spis treści

Spłata kredytu przed terminem to dobra wiadomość dla Twojego budżetu, a często także okazja do odzyskania części pieniędzy, które zapłaciłeś na starcie: prowizji, składki ubezpieczeniowej czy opłat. Wiele osób o tym nie wie, bo bank rzadko sam o tym przypomina. W tym poradniku dowiesz się, jak wygląda wcześniejsza spłata kredytu i zwrot kosztów, co mówi ustawa i jak wyliczyć kwotę, której możesz żądać.

Co zrobić dziś

  1. Znajdź umowę i harmonogram. Potrzebujesz daty zawarcia, daty końca umowy oraz listy kosztów: prowizji, ubezpieczeń, opłat dodatkowych.
  2. Sprawdź, czy już spłaciłeś kredyt, czy dopiero planujesz. Jeżeli spłata już się odbyła, zanotuj jej datę, bo od niej biegnie termin rozliczenia.
  3. Zapytaj bank o zaświadczenie lub rozliczenie. Poproś mailem o pisemne zestawienie, jakie koszty zapłaciłeś i jak bank rozliczył je po spłacie.
  4. Nie ufaj, że zwrot nastąpi sam. Jeśli nic nie przyszło na konto, wyślij wniosek (wzór poniżej).

Plan na 7 dni

  1. Dzień 1: zbierz dokumenty. Umowa, harmonogram, potwierdzenie spłaty, ewentualne polisy ubezpieczeniowe.
  2. Dzień 1–2: wypisz koszty pozaodsetkowe. Prowizja za udzielenie, składka ubezpieczeniowa, opłata za rozpatrzenie wniosku i inne koszty jednorazowe. Odsetek nie wliczaj.
  3. Dzień 2–3: policz proporcję. Zastosuj wzór z sekcji niżej i zapisz wynik.
  4. Dzień 3–5: napisz wniosek. Użyj wzoru, podaj konkretną kwotę i podstawę prawną.
  5. Dzień 5–7: wyślij i zachowaj dowód. Najlepiej e-mail z potwierdzeniem lub list polecony.

Plan na 30 dni

  1. Do 14 dni od spłaty całości kredytu: bank ma obowiązek rozliczyć się z Tobą (art. 52 ukk). Sprawdź konto i skrzynkę.
  2. Po 2 tygodniach od wniosku bez odpowiedzi: wyślij ponaglenie i wskaż datę poprzedniego pisma.
  3. Po 30 dniach bez rozstrzygnięcia: złóż skargę lub reklamację i zgłoś sprawę do Rzecznika Finansowego (opisujemy to w tekście o reklamacji kredytu i Rzeczniku Finansowym).
  4. Jeśli spór trwa: skorzystaj z bezpłatnej porady prawnej lub dłużniczej i rozważ drogę sądową, gdy kwota jest istotna.

Co mówi ustawa: art. 48–52

Art. 48 daje Ci prawo do spłaty całości lub części kredytu przed terminem w każdym czasie. Kredytodawca nie może uzależnić tej spłaty od tego, że wcześniej go o niej poinformujesz.

Art. 49 stanowi, że przy spłacie całości kredytu całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono umowę, chociażby konsument poniósł je przed spłatą. Przy spłacie części kredytu stosuje się to odpowiednio.

Art. 50 i 51 dotyczą prowizji za wcześniejszą spłatę (opisujemy ją niżej), a art. 52 nakłada na kredytodawcę obowiązek rozliczenia się z konsumentem w terminie 14 dni od dnia spłaty kredytu w całości.

Wyrok Lexitor: co się zmieniło

Przez lata banki twierdziły, że zwracają tylko część odsetek i tych kosztów, które zależą od czasu trwania umowy. W wyroku z 11 września 2019 r. (sprawa C-383/18, Lexitor) Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że prawo do obniżenia całkowitego kosztu kredytu przy wcześniejszej spłacie obejmuje wszystkie koszty, jakie poniósł konsument, a obniżka ma być proporcjonalna do skróconego okresu. Dotyczy to też kosztów zapłaconych jednorazowo na początku, jak prowizja. Podobnie uznał Sąd Najwyższy w uchwale z 12 grudnia 2019 r. (III CZP 45/19): uprawnienie do obniżenia całkowitego kosztu kredytu przy spłacie w całości przed terminem obejmuje także prowizję za udzielenie kredytu. Stanowisko to stosują w praktyce Rzecznik Finansowy i Prezes UOKiK.

Prezes UOKiK wydawał też decyzje wobec firm pożyczkowych, które nieprawidłowo rozliczały się z klientami po wcześniejszej spłacie. Dla Ciebie oznacza to jedno: zasada jest ugruntowana, a odmowa zwrotu powinna być uzasadniona konkretnym argumentem, a nie ogólnikiem.

Jak policzyć zwrot: przykład kwotowy

Metoda jest liniowa: koszt rozkładasz równo na cały czas umowy i zwracasz część za okres, którego nie wykorzystałeś.

Przykład: kredyt na 12 000 zł zawarto na 36 miesięcy. Zapłaciłeś prowizję 1800 zł i składkę ubezpieczeniową 1200 zł, czyli koszty pozaodsetkowe wynoszą 3000 zł. Spłacasz kredyt całkowicie po 12 miesiącach, więc skrócono go o 24 miesiące.

  1. Koszt miesięczny: 3000 zł podzielone przez 36 = około 83,33 zł.
  2. Zwrot: 83,33 zł pomnożone przez 24 = 2000 zł.

Można liczyć też w dniach: sumę kosztów dzielisz przez liczbę dni całej umowy i mnożysz przez liczbę dni, o które skrócono kredyt. Wynik będzie zbliżony. W praktyce kwotę policzy też kalkulator udostępniany przez UOKiK. Jeśli część składki ubezpieczeniowej zwraca bezpośrednio ubezpieczyciel, zapytaj, czy bank uwzględnił to w rozliczeniu, żeby nie dostać zwrotu podwójnie ani go nie utracić.

Prowizja za wcześniejszą spłatę

Bank nie zawsze może jej żądać. Zgodnie z art. 50 ukk kredytodawca może zastrzec ją w umowie tylko wtedy, gdy spłata przypada na okres stałego oprocentowania, a kwota spłacana w ciągu dwunastu kolejnych miesięcy przekracza trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Oznacza to, że przy zwykłej, mniejszej spłacie prowizji w ogóle nie ma.

Gdy już jest możliwa, jej wysokość ograniczają przepisy: nie więcej niż 1% spłacanej części, jeśli do końca umowy zostało ponad rok, i nie więcej niż 0,5%, jeśli rok lub mniej. Dodatkowo nie może przekraczać odsetek, które zapłaciłbyś do końca umowy, ani bezpośrednich kosztów kredytodawcy związanych ze spłatą. Art. 51 wyłącza prowizję w kredycie w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym i przy spłacie z ubezpieczenia zabezpieczającego kredyt.

Spłata części kredytu i pożyczki pozabankowe

Zasada nie dotyczy tylko całkowitej spłaty. Art. 49 ust. 2 ukk stosuje te same reguły przy spłacie części kredytu, więc nadpłata również obniża koszty, choć rozliczenie jest wtedy bardziej złożone i zależy od tego, jak bank przelicza harmonogram. Poproś wówczas o nowy harmonogram i pisemne wyjaśnienie, które koszty zostały zmniejszone.

Prawo do zwrotu masz także przy pożyczkach pozabankowych, o ile umowa podlega ustawie o kredycie konsumenckim. Krótkie, kilkudniowe pożyczki dają mały zwrot w złotówkach, ale przy dłuższych umowach z wysokimi opłatami kwota może być znacząca. Zanim złożysz wniosek, sprawdź dokumenty z dnia podpisania i potwierdzenia wpłat, aby wskazać dokładne kwoty.

Wzór wniosku o zwrot kosztów

Wzór pisma: wniosek o zwrot kosztów po wcześniejszej spłacie kredytu

[Miejscowość], [data]

[Imię i nazwisko], [adres], [numer umowy / klienta]

[Nazwa i adres kredytodawcy]

Dotyczy: umowy kredytu nr [numer] z dnia [data zawarcia]

Informuję, że w dniu [data] spłaciłem całość kredytu przed terminem określonym w umowie (przewidziany koniec umowy: [data końca]). Na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim oraz wyroku TSUE z dnia 11 września 2019 r. w sprawie C-383/18 wnoszę o proporcjonalny zwrot wszystkich poniesionych kosztów kredytu za okres, o który skrócono umowę.

Moje wyliczenie: koszty pozaodsetkowe łącznie [kwota] zł (prowizja [kwota] zł, ubezpieczenie [kwota] zł, inne [kwota] zł), okres umowy [liczba] miesięcy / dni, okres skrócenia [liczba] miesięcy / dni. Kwota do zwrotu: [kwota] zł.

Proszę o przelew tej kwoty na rachunek [numer rachunku] w terminie 14 dni od otrzymania pisma oraz o pisemne rozliczenie wskazujące sposób obliczenia kwoty, którą bank uwzględnił.

Z poważaniem, [podpis]

Jak to działa w praktyce

W praktyce wcześniejsza spłata kredytu i zwrot kosztów składają się z trzech ruchów: spłacasz, bank rozlicza umowę, a Ty sprawdzasz, czy rozliczenie obejmuje wszystkie opłaty, nie tylko odsetki. Gdy w zestawieniu banku widzisz wyłącznie obniżone odsetki, a prowizja i składka nie zostały ruszone, masz podstawę do wniosku. Jeśli w rozliczeniu pojawia się kwota niższa niż Twoje wyliczenie, poproś o rozbicie na poszczególne koszty i metodę liczenia. Rzetelny kredytodawca powinien to wyjaśnić na piśmie.

Gdy bank odmawia lub zwleka

Zacznij od pisemnej reklamacji, w której wskażesz dokładne wyliczenie, i poproś o odpowiedź na piśmie. Gdy to nie pomoże, możesz zwrócić się do Rzecznika Finansowego lub skorzystać z szerszych praw kredytobiorcy. Pamiętaj, że roszczenia podlegają przedawnieniu, więc nie odkładaj sprawy bez końca.

Zasada dotyczy kredytów konsumenckich, w tym pożyczek pozabankowych objętych ustawą. Kredyt hipoteczny ma osobne przepisy i opisujemy go tylko informacyjnie.

Kiedy wcześniejsza spłata nie jest dobrym pomysłem

Zwrot kosztów brzmi atrakcyjnie, ale wcześniejsza spłata nie zawsze jest najlepszym wyborem. Nie opróżniaj całych oszczędności, jeśli bez nich ryzykujesz nowy dług przy pierwszej awarii. Nie bierz nowego, droższego kredytu, żeby spłacić tańszy. Jeżeli masz kilka zobowiązań, najpierw ułóż plan spłaty długów i sprawdź, które z nich kosztuje najwięcej. O ogólnych zasadach bezpiecznego zadłużania piszemy w filarze kredyt z niską zdolnością kredytową. Jeśli niedawno podpisałeś umowę i masz wątpliwości, rozważ także odstąpienie od umowy w 14 dni.

Najczęstsze pytania

Czy po wcześniejszej spłacie kredytu należy się zwrot prowizji?

Tak, proporcjonalnie. Art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim obniża całkowity koszt kredytu o te koszty, które dotyczą skróconego okresu, a zgodnie z wyrokiem TSUE w sprawie Lexitor (C-383/18) dotyczy to wszystkich kosztów, nie tylko odsetek. Zwrot przysługuje także za koszty zapłacone na początku umowy.

Ile czasu ma bank na rozliczenie po wcześniejszej spłacie?

Po spłacie całości kredytu kredytodawca ma obowiązek rozliczyć się z konsumentem w terminie 14 dni od dnia spłaty (art. 52 ukk). Zwrot kosztów warto jednak zgłosić pisemnie, bo nie zawsze następuje samoczynnie.

Czy bank może pobrać prowizję za wcześniejszą spłatę kredytu?

Tylko w ściśle opisanych przypadkach. Prowizja może być zastrzeżona, gdy spłata przypada na okres stałego oprocentowania, a kwota spłacana w ciągu dwunastu miesięcy przekracza trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia. Jest też ograniczona procentowo do spłacanej części, do odsetek za pozostały okres i do bezpośrednich kosztów kredytodawcy.

Jak policzyć zwrot kosztów po wcześniejszej spłacie?

Dzielisz sumę kosztów pozaodsetkowych (prowizja, ubezpieczenie, opłaty) przez liczbę dni lub miesięcy całej umowy, a wynik mnożysz przez liczbę dni lub miesięcy, o które skrócono kredyt. Odsetek nie zwraca się z góry, bo naliczane są tylko za faktyczny okres korzystania z kredytu.

Czy wcześniejsza spłata kredytu zawsze się opłaca?

Nie zawsze. Dobrze jest sprawdzić, czy spłata nie pozbawi Cię poduszki finansowej i czy nie musisz po niej zaciągać droższego zobowiązania. Rozsądne jest zostawienie oszczędności na nieprzewidziane wydatki.

Źródła

Redakcja Kompasu Kredytowego

Zespół redakcyjny serwisu. Piszemy na podstawie ustaw oraz materiałów UOKiK, KNF i Rzecznika Finansowego, a każdy tekst sprawdzamy z aktualnymi przepisami przed publikacją i aktualizacją. Jak pracujemy

Chcesz to omówić ze specjalistą?

Opisz krótko sytuację. Odpowiemy na Twoje zapytanie, a jeśli wyrazisz na to zgodę, przekażemy je pośrednikowi kredytowemu wpisanemu do rejestru KNF, który się z Tobą skontaktuje. Nie obiecujemy decyzji kredytowej.

* pole wymagane. Podaj telefon lub e-mail.

Serwis prowadzi FluxLab Paweł Iwanek, NIP 7123336008. Nie jesteśmy bankiem i nie udzielamy kredytów. Zapytanie jest bezpłatne i niewiążące. Nie zajmujemy się kredytami hipotecznymi.

Zgodę możesz cofnąć w każdej chwili. Szczegóły w polityce prywatności.

Wolisz najpierw sprawdzić możliwości samodzielnie? Dobór formy finansowania przy niskiej zdolności pokaże orientacyjne kierunki bez podawania danych osobowych.

Czytaj także w dziale Poradniki krok po kroku