Serwis informacyjny. Nie jesteśmy bankiem i nie udzielamy kredytów.Słownik pojęć
Zapytaj specjalistę
Pożyczki

Kup teraz zapłać później: jak działa odroczona płatność w sklepie

Redakcja Kompasu KredytowegoAktualizacja: 7 min czytania
Spis treści

Opcja „kup teraz zapłać później” pojawia się dziś przy kasie w wielu sklepach internetowych. Klikasz, odbierasz paczkę, a pieniądze oddajesz po kilkunastu lub kilkudziesięciu dniach, czasem w kilku ratach. Wygląda to jak zwykły sposób płatności, ale prawnie bywa pożyczką albo kredytem. W tym tekście wyjaśniamy, kiedy tak jest, ile może kosztować spóźnienie i na co uważać, zanim zgodzisz się na odroczenie.

Jak działa odroczona płatność w sklepie internetowym

Przy zamówieniu wybierasz odroczenie zamiast płatności kartą lub przelewem. Podajesz podstawowe dane, a po krótkiej weryfikacji dostawca usługi zapłaci sklepowi za Ciebie albo sklep sam poczeka na pieniądze. Ty masz zapłacić później, w terminie podanym w umowie lub regulaminie.

Najczęściej spotkasz trzy warianty:

  • jednorazową zapłatę po kilkunastu lub kilkudziesięciu dniach od zakupu,
  • podział należności na kilka rat w krótkim okresie,
  • przejście z odroczenia w dłuższe raty, już z oprocentowaniem i opłatami.

Wygoda ma swoją cenę: decyzja zapada w kilka sekund, więc łatwo przeoczyć, czyją usługą naprawdę się posługujesz i jakie warunki zaakceptowałeś. Zanim klikniesz, otwórz regulamin i sprawdź trzy rzeczy: kto jest stroną umowy, jaki jest termin zapłaty i jakie są konsekwencje spóźnienia.

Czy to kredyt konsumencki

Odpowiedź wynika z ustawy o kredycie konsumenckim i zależy od kosztów odroczenia.

Gdy odroczenie jest bezpłatne

Ustawy o kredycie konsumenckim nie stosuje się do umów, w których nie płacisz oprocentowania ani żadnych innych kosztów związanych z udzieleniem lub spłatą kredytu (art. 4 ust. 1 pkt 1). Zwykłe, w pełni bezpłatne odroczenie na kilkanaście dni jest więc poza zakresem tej ustawy. Nie dostajesz wtedy m.in. formularza informacyjnego, o którym piszemy w tekście o formularzu informacyjnym przed umową, ani ustawowych ograniczeń kosztów.

Nie znaczy to, że jesteś bez ochrony. Nadal obowiązują przepisy o sprzedaży na odległość, w tym prawo odstąpienia od umowy sprzedaży w ciągu 14 dni i zasady reklamacji towaru.

Gdy płacisz jakikolwiek koszt

Za umowę o kredyt konsumencki uważa się umowę o odroczeniu konsumentowi terminu spełnienia świadczenia pieniężnego, jeżeli jest on zobowiązany do poniesienia jakichkolwiek kosztów związanych z odroczeniem (art. 3 ust. 2 pkt 3). Kosztem może być prowizja, opłata za aktywację, opłata za wydłużenie terminu czy odsetki. Wtedy dostawca ma obowiązki z ustawy: musi przekazać Ci informacje przed zawarciem umowy, pokazać całkowity koszt i wskaźnik RRSO, a Ty zyskujesz m.in. prawo odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni (art. 53) i prawo wcześniejszej spłaty.

Pamiętaj, że sam układ umowy może być złożony. Czasem sprzedawca oferuje bezpłatne odroczenie, a opłaty pojawiają się dopiero przy przedłużeniu terminu albo przy przejściu na raty. Wtedy ocena zależy od konkretnej umowy. Przepisy w tej dziedzinie mogą się zmieniać, bo Unia Europejska przyjęła nową dyrektywę o kredycie konsumenckim, która ma objąć także część dotąd wyłączonych produktów. Sprawdź aktualny stan prawny na stronie UOKiK.

Koszty po terminie

Spóźnienie to moment, w którym odroczona płatność przestaje być wygodna. Zwykle pojawiają się trzy rodzaje obciążeń:

  1. Odsetki za opóźnienie naliczane od dnia po terminie.
  2. Opłaty z umowy, np. za wezwanie do zapłaty lub przypomnienie.
  3. Koszty windykacji, jeśli sprawa trafi do firmy zewnętrznej albo na drogę sądową.

Gdy odroczenie jest kredytem konsumenckim, ustawa wprowadza limity. Łączna wysokość opłat za zaległości i odsetek za opóźnienie nie może przekroczyć kwoty odpowiadającej odsetkom maksymalnym za opóźnienie z Kodeksu cywilnego (art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim). Dodatkowo obowiązuje limit pozaodsetkowych kosztów kredytu. Dla kredytu o okresie spłaty krótszym niż 30 dni wynosi on 5% całkowitej kwoty kredytu (art. 36a ust. 1a). Przy zakupie za 1000 zł oznacza to nie więcej niż 50 zł kosztów pozaodsetkowych. Dla dłuższych okresów jest osobny wzór, a całkowite koszty pozaodsetkowe nie mogą przekroczyć 45% kwoty kredytu. Więcej o tym mechanizmie znajdziesz w artykule o limicie kosztów pozaodsetkowych.

Jeśli nie płacisz i zignorujesz wezwania, wierzyciel może przekazać informację o długu do biura informacji gospodarczej. Dla konsumenta ustawa wymaga m.in., aby łączna zaległość wynosiła co najmniej 200 zł, była wymagalna od co najmniej 30 dni i aby wierzyciel wcześniej wysłał wezwanie do zapłaty z ostrzeżeniem o zamiarze wpisu. Taki wpis utrudnia późniejsze zakupy na raty i inne finansowanie.

Wpływ na historię w BIK

Najczęstsze pytanie brzmi: czy odroczona płatność „wchodzi” do BIK. Uczciwa odpowiedź to: to zależy od podmiotu. Biuro Informacji Kredytowej gromadzi dane od instytucji, które z nim współpracują, i nie każdy dostawca odroczeń przekazuje informacje o każdym zakupie. Nie zakładaj więc z góry, że historia się nie zapisze, ani że zapisze się zawsze.

Co możesz zrobić:

  • przed zakupem zapytaj dostawcę, czy przekazuje dane do BIK i w jakim momencie,
  • po kilku odroczeniach pobierz swój raport z BIK i sprawdź, co w nim widnieje,
  • pamiętaj, że terminowa spłata zwykle działa na Twoją korzyść, a zaległość na niekorzyść.

To samo dotyczy rejestrów dłużników: wpis o zaległości widzą kolejni kredytodawcy. Szczegółowo o tym, jak działa ocena zdolności, piszemy w przewodniku o kredycie przy niskiej zdolności.

Pułapki, na które warto uważać

Odroczona płatność nie jest zła sama w sobie. Problemem jest sposób, w jaki łatwo ją nadużyć.

Efekt kuli śnieżnej

Kilka drobnych zakupów z terminem za dwa tygodnie wygląda niewinnie, dopóki nie spadną w jednym tygodniu. Wtedy brakuje pieniędzy na czynsz czy jedzenie, a odroczenie kolejnego zakupu wydaje się „rozwiązaniem”. Tak zaczyna się spirala, o której piszemy w poradniku jak wyjść ze spirali chwilówek.

Przejście w raty

Po zakupie możesz dostać propozycję rozłożenia płatności na dłuższy czas. To już zwykle kredyt z odsetkami i opłatami. Porównaj koszt całkowity, a nie tylko wysokość miesięcznej raty.

Brak świadomości, kto jest wierzycielem

Czasem sprzedawca przenosi wierzytelność na inny podmiot. Wtedy wezwania i pisma przychodzą od kogoś, kogo nie znasz. Zachowuj potwierdzenia zamówień i warunków, bo będą potrzebne przy reklamacji lub sporze.

Zakup ponad możliwości

Odroczenie sprzyja wydatkom, które nie zmieściłyby się w budżecie „tu i teraz”. Zadaj sobie pytanie, czy kupiłbyś ten sam przedmiot, gdybyś musiał zapłacić od razu. Jeśli nie, najpewniej nie warto.

Porównanie: odroczenie bezpłatne i płatne

CechaOdroczenie bezpłatneOdroczenie z kosztami
Czy to kredyt konsumenckiZwykle nie (art. 4 ust. 1 pkt 1)Tak (art. 3 ust. 2 pkt 3)
Formularz informacyjny i RRSOBrak obowiązku z ustawyObowiązkowe
Limity kosztów i opłat za zwłokęZasady ogólne Kodeksu cywilnegoLimity z ustawy o kredycie konsumenckim
Odstąpienie od umowy kredytowejBrak osobnego prawa14 dni (art. 53)
Odstąpienie od zakupu w sklepie14 dni od otrzymania towaru14 dni od otrzymania towaru

Co zrobić, gdy nie możesz zapłacić w terminie

Nie czekaj, aż dług urośnie. Skontaktuj się z dostawcą odroczenia przed upływem terminu i poproś o rozłożenie płatności lub o przedłużenie. Zrób to na piśmie lub mailem, aby mieć dowód. Sprawdź, czy opłata za zwłokę nie przekracza limitów. Jeżeli masz kilka zaległości, ułóż je według ważności; pomoże Ci plan spłaty długów i artykuł o ugodzie z wierzycielem.

Jeżeli uważasz, że umowa narusza Twoje prawa, np. pobrano opłaty ponad limit, możesz złożyć reklamację, a następnie skorzystać z pomocy Rzecznika Finansowego lub miejskiego rzecznika konsumentów. Podstawowe zasady opisujemy w tekście o prawach kredytobiorcy.

Czy odroczenie to dobry pomysł przy niskiej zdolności

Dla osoby, której trudno o finansowanie, odroczona płatność bywa kusząca, bo decyzja zapada szybko. Pamiętaj jednak, że szybkość to nie to samo co bezpieczeństwo. Jeżeli Twój budżet jest napięty, każde dodatkowe zobowiązanie zwiększa ryzyko zaległości, a zaległość może zamknąć drogę do zwykłej pożyczki. Zamiast kolejnych odroczeń rozważ tańsze i bezpieczniejsze rozwiązania opisane w tekście o pożyczce przy niskiej zdolności lub w artykule o zakupach na raty.

Lista kontrolna przed kliknięciem

  1. Kto jest stroną umowy: sklep, bank, instytucja pożyczkowa czy inna firma.
  2. Czy odroczenie jest w pełni bezpłatne, czy są jakiekolwiek opłaty.
  3. Do kiedy i w jakiej kwocie musisz zapłacić.
  4. Co dzieje się po terminie: jakie odsetki i opłaty.
  5. Czy dane o odroczeniu trafiają do BIK.
  6. Jak odstąpić od zakupu i od umowy odroczenia.
  7. Czy kwotę spłacisz z pieniędzy, które na pewno będziesz mieć w dniu terminu.

Najczęstsze pytania

Czy kup teraz zapłać później to kredyt?

To zależy od warunków. Jeżeli odroczenie jest całkowicie bezpłatne, ustawa o kredycie konsumenckim się do niego nie stosuje (art. 4 ust. 1 pkt 1). Jeżeli musisz ponieść jakikolwiek koszt związany z odroczeniem, umowa jest kredytem konsumenckim (art. 3 ust. 2 pkt 3) i obowiązują ją przepisy o kredycie.

Czy płatności odroczone trafiają do BIK?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich ofert. To, czy zobowiązanie zostanie zapisane w BIK, zależy od podmiotu, który udziela odroczenia, i od zasad jego współpracy z biurem. Przed zakupem zapytaj o to wprost, a później sprawdź swój raport w BIK.

Co się stanie, jeśli nie zapłacę w terminie?

Możesz zapłacić odsetki za opóźnienie i opłaty z umowy, a po wezwaniu do zapłaty dług może trafić do firmy windykacyjnej lub do rejestru dłużników. Rejestr wymaga m.in. zaległości co najmniej 200 zł trwającej minimum 30 dni. W kredycie konsumenckim opłaty i odsetki za zwłokę mają ustawowy limit.

Czy mogę zrezygnować z zakupu z odroczoną płatnością?

Przy zakupie przez internet możesz odstąpić od umowy sprzedaży w terminie 14 dni od otrzymania towaru, zgodnie z ustawą o prawach konsumenta. Jeżeli odroczenie jest kredytem konsumenckim, masz też osobne prawo odstąpienia od umowy kredytowej w ciągu 14 dni (art. 53 ustawy o kredycie konsumenckim).

Czy można mieć kilka odroczonych płatności naraz?

Technicznie często tak, ale łatwo stracić nad nimi kontrolę. Kilka drobnych terminów przypadających w jednym tygodniu potrafi zjeść całą wypłatę. Zapisuj każdą płatność w kalendarzu i nie otwieraj nowej, dopóki nie wiesz, z czego spłacisz poprzednią.

Źródła

Redakcja Kompasu Kredytowego

Zespół redakcyjny serwisu. Piszemy na podstawie ustaw oraz materiałów UOKiK, KNF i Rzecznika Finansowego, a każdy tekst sprawdzamy z aktualnymi przepisami przed publikacją i aktualizacją. Jak pracujemy

Znajdziemy specjalistów dla Twojej sprawy

Opisz krótko sytuację. Odpowiemy na Twoje zapytanie, a jeśli wyrazisz na to zgodę, przekażemy je pośrednikowi kredytowemu wpisanemu do rejestru KNF, który się z Tobą skontaktuje. Nie obiecujemy decyzji kredytowej.

* pole wymagane. Podaj telefon lub e-mail.

Serwis prowadzi FluxLab Paweł Iwanek, NIP 7123336008. Nie jesteśmy bankiem i nie udzielamy kredytów. Zapytanie jest bezpłatne i niewiążące. Nie zajmujemy się kredytami hipotecznymi.

Zgodę możesz cofnąć w każdej chwili. Szczegóły w polityce prywatności.

Wolisz najpierw sprawdzić możliwości samodzielnie? Dobór formy finansowania przy niskiej zdolności pokaże orientacyjne kierunki bez podawania danych osobowych.

Czytaj także w dziale Pożyczki