Serwis informacyjny. Nie jesteśmy bankiem i nie udzielamy kredytów.Słownik pojęć
Zapytaj specjalistę
Pożyczki

Pożyczka dla emeryta i rencisty: zasady, dokumenty i pułapki

Redakcja Kompasu KredytowegoAktualizacja: 7 min czytania
Spis treści

Pożyczka dla emeryta to produkt, który bywa dostępny, ale wymaga większej ostrożności niż zwykłe zakupy. Stały dochód z ZUS lub KRUS jest dla kredytodawcy argumentem na plus, a jednocześnie to właśnie emeryci najczęściej padają ofiarą nachalnej sprzedaży i nieuczciwych ofert. W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda zawarcie umowy w praktyce, jakich dokumentów możesz potrzebować, jakie ryzyka niosą ubezpieczenia i zabezpieczenia oraz ile z Twojej emerytury może zabrać komornik.

Czy emeryt i rencista mogą wziąć pożyczkę

Mogą. Prawo nie wyłącza osób starszych z rynku pożyczek ani kredytów. Obowiązują ich te same przepisy co innych konsumentów, czyli ustawa o kredycie konsumenckim: kredytodawca ma obowiązek przekazać Ci informacje przed zawarciem umowy, ocenić, czy będziesz w stanie spłacać zobowiązanie, i opisać całkowity koszt wraz z RRSO. Wskaźnik RRSO pozwala porównać oferty, bo pokazuje roczny koszt w ujęciu procentowym.

Dla instytucji finansowej liczy się przede wszystkim wysokość i stabilność świadczenia, Twoje wydatki oraz to, czy masz inne zobowiązania. Samo bycie emerytem nie przesądza ani o zgodzie, ani o odmowie. Jeśli dochód jest niski, a kredytodawca widzi, że rata mogłaby zabrać większość świadczenia, może odmówić lub zaproponować niższą kwotę. To nie jest dyskryminacja, tylko ocena ryzyka.

Szersze zasady dla osób z ograniczonymi możliwościami opisujemy w przewodniku o pożyczce przy niskiej zdolności i w tekście o kredycie gotówkowym.

Limity wieku w praktyce

W ustawie nie ma maksymalnego wieku, w którym można zawrzeć umowę o pożyczkę lub kredyt. Granice ustalają sami kredytodawcy w swoich procedurach. Najczęściej spotkasz trzy rozwiązania:

  • limit wieku liczony w dniu wniosku,
  • limit wieku liczony w dniu planowanej spłaty ostatniej raty,
  • brak sztywnego limitu, ale z oceną ryzyka zależną od okresu spłaty.

W praktyce drugie podejście jest najpopularniejsze. Oznacza to, że im starszy jesteś, tym krótszy okres spłaty możesz uzyskać. Banki zwykle stosują ostrzejsze limity niż instytucje pożyczkowe, szczególnie przy kredytach na dłuższe okresy. Przy kredytach hipotecznych granice są zwykle najniższe. Informacja o hipotece ma w tym serwisie charakter wyłącznie informacyjny.

Jeśli odmówiono Ci z powodu wieku, nie szukaj kolejnego pożyczkodawcy „na ślepo”. Każde zapytanie zostawia ślad, a firmy, które obiecują zgodę bez względu na wszystko, często ukrywają wysokie koszty. Zapytaj, jaki najkrótszy okres spłaty jest możliwy, albo rozważ, czy kwotę da się pożyczyć w rodzinie, zgodnie z zasadami z artykułu pożyczka od rodziny.

Jakie dokumenty przygotować

Zestaw dokumentów zależy od kredytodawcy i kwoty, ale zwykle obejmuje:

  1. Dowód osobisty lub inny dokument tożsamości.
  2. Potwierdzenie dochodu: aktualną decyzję ZUS o przyznaniu emerytury lub renty albo o waloryzacji, odcinek świadczenia lub wyciąg z rachunku, na który ZUS przekazuje pieniądze. Rolnicy i ich bliscy przedstawiają decyzję lub zaświadczenie z KRUS.
  3. Oświadczenie o wydatkach i zobowiązaniach, jeśli kredytodawca tego wymaga. Przy wyższych kwotach instytucja pożyczkowa ma obowiązek odebrać takie oświadczenie wraz z dokumentami potwierdzającymi dochód (art. 9a ustawy o kredycie konsumenckim).
  4. Dodatkowe dokumenty, np. zaświadczenie o dodatkowych dochodach, jeśli pracujesz lub wynajmujesz mieszkanie.

Decyzję i zaświadczenia możesz uzyskać w ZUS, także przez konto na portalu PUE ZUS. Nie oddawaj oryginałów nikomu, kto nie jest pracownikiem znanej Ci instytucji, i nie przesyłaj zdjęć dokumentów przypadkowym osobom. Dane z dowodu i decyzji ZUS wystarczą do wyłudzenia kredytu na Twoje nazwisko.

Ubezpieczenia i dodatkowe opłaty

Do pożyczki często dołączane jest ubezpieczenie, np. na życie lub od utraty dochodu. W przypadku starszych klientów składki bywają wysokie, a zakres ochrony ograniczony wiekiem. Zasady ustawowe są takie:

  • Jeśli ubezpieczenie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach, jego koszt wlicza się do całkowitego kosztu kredytu (art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim).
  • Całkowite koszty pozaodsetkowe mają ustawowy limit, opisany w artykule o limicie kosztów pozaodsetkowych.
  • Umowa powinna jasno wskazywać, ile kosztuje ubezpieczenie i czy jest warunkiem udzielenia pożyczki; zapytaj o to wprost przed podpisem.

Czytaj warunki: wyłączenia odpowiedzialności, wiek graniczny ubezpieczonego i to, kto jest uposażonym. Zapytaj, czy ubezpieczenie można wypowiedzieć i czy dostaniesz zwrot składki przy wcześniejszej spłacie. Zasady zwrotu kosztów opisujemy w poradniku o wcześniejszej spłacie kredytu.

Pokazy handlowe i sprzedaż „na pomoc”

Pokazy, wycieczki z „darmowym obiadem” i wizyty domowe sprzedawców to częste źródło problemów. Typowy scenariusz: na spotkaniu kupujesz sprzęt lub suplementy, a sprzedawca podsuwa umowę kredytową, która ma „sfinansować” zakup. Na miejscu jest tłok, presja i brak czasu na czytanie. Po powrocie okazuje się, że rata jest wyższa niż emerytura po odliczeniach.

Masz prawo odstąpić od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorcy w ciągu 14 dni, a od umowy kredytu konsumenckiego także w ciągu 14 dni od jej zawarcia (art. 53 ustawy o kredycie konsumenckim). Instrukcję znajdziesz w poradniku o odstąpieniu od umowy kredytu w 14 dni. Jeśli zakup i kredyt są powiązane, odstąpienie od jednej umowy może wpłynąć na drugą.

Pożyczki pod zastaw mieszkania

Reklamy typu „pożyczka pod zastaw nieruchomości dla każdego” kierowane do seniorów bywają bardzo ryzykowne. Zabezpieczenie hipoteczne oznacza, że przy niespłaconym długu wierzyciel może sięgnąć po mieszkanie lub dom. Szczególnie niebezpieczne są oferty:

  • w których pożyczkodawca żąda przeniesienia własności „na zabezpieczenie” (tzw. przewłaszczenie) albo sprzedaży z prawem odkupu,
  • z wysokimi opłatami pobieranymi z góry za „obsługę”, „wycenę” lub „notariusza” przed wypłatą środków,
  • z umowami zawieranymi w kancelariach lub u notariuszy wskazanych przez pożyczkodawcę, bez czasu na konsultację.

Jeśli rozważasz zabezpieczenie na nieruchomości, przeczytaj artykuł o kredycie z zabezpieczeniem i skonsultuj umowę z niezależnym prawnikiem, powiatowym rzecznikiem konsumentów lub Rzecznikiem Finansowym. Istnieją też legalne rozwiązania, jak odwrócony kredyt hipoteczny, ale jego warunki trzeba dokładnie przeanalizować, bo dotyczy Twojego domu i spadkobierców.

Ochrona emerytury przed zajęciem komorniczym

Gdy nie spłacasz zobowiązań i sprawa trafia do komornika, możesz stracić część świadczenia. Prawo jednak ogranicza zakres egzekucji. Zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach z FUS:

  • ze świadczenia, po odliczeniu składki zdrowotnej i zaliczki na podatek, można potrącić w przypadku zwykłych długów do 25%,
  • przy należnościach alimentacyjnych do 60%,
  • istnieje kwota wolna od egzekucji i potrąceń, której nie wolno zająć; jej wysokość zależy od rodzaju egzekwowanej należności i jest corocznie waloryzowana od 1 marca (art. 141),
  • jeżeli po odliczeniach świadczenie jest niższe od kwoty wolnej, potrąceń w ogóle się nie dokonuje.

Aktualne kwoty ogłasza Prezes ZUS w komunikacie, więc przed wyliczeniem sprawdź je w ZUS. Zasady dotyczące konta bankowego są odrębne: środki na rachunku są chronione według innych przepisów niż świadczenie wypłacane przez ZUS. Jeżeli komornik zajął coś, co powinno być wolne od zajęcia, możesz złożyć skargę na czynności komornika do sądu w terminie siedmiu dni od dnia czynności.

Pamiętaj, że ochrona emerytury nie anuluje długu. Dług rośnie o odsetki i koszty egzekucji, a przedawnienie nie następuje automatycznie przy zajęciu. Zasady opisujemy w artykule o przedawnieniu długu.

Kiedy pożyczka nie jest dobrym pomysłem

Szczerze: dla wielu emerytów pożyczka jest zbędna albo szkodliwa. Rozważ inne rozwiązania, jeżeli:

  • chcesz spłacić jedną pożyczkę drugą, bo to najkrótsza droga do spirali, o której piszemy w poradniku jak wyjść ze spirali chwilówek,
  • rata po wypłacie zostawia mniej niż potrzebujesz na leki, czynsz i jedzenie,
  • pożyczka ma „pomóc” dziecku lub wnukowi, a Ty nie wiesz, czy na pewno spłaci; poręczenie to pełna odpowiedzialność, jak wyjaśnia artykuł o poręczeniu kredytu,
  • kredytodawca żąda opłat z góry, zapewnia, że „zgoda jest pewna”, albo nalega na szybki podpis.

Zanim się zdecydujesz, sprawdź pomoc społeczną, dodatki mieszkaniowe, możliwość rozłożenia opłat na raty u dostawcy mediów oraz darmowe porady prawne dla seniorów dostępne w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej.

Jak bezpiecznie porównać oferty

Weź każdą ofertę na piśmie i zestaw w tabeli te same elementy:

ElementCo sprawdzić
Całkowita kwota do zapłatyCzy suma rat zgadza się z wyliczeniem kredytodawcy
RRSOCzy podano przykład reprezentatywny
UbezpieczenieCzy jest obowiązkowe i jakie ma wyłączenia
Okres spłatyCzy odpowiada Twojemu wiekowi i planom
ZabezpieczenieCzy wymaga poręczyciela lub hipoteki
Prawo odstąpieniaCzy w umowie jest informacja o 14 dniach

Nie podpisuj, dopóki nie rozumiesz każdego punktu, i poproś kogoś zaufanego o przeczytanie umowy.

Najczęstsze pytania

Czy emeryt może wziąć pożyczkę?

Tak. Emerytura i renta są stałym, udokumentowanym dochodem, który kredytodawca może uwzględnić przy ocenie wniosku. Żaden przepis nie zakazuje pożyczek dla emerytów, ale każdy kredytodawca sam ocenia, czy rata zmieści się w Twoim budżecie.

Do jakiego wieku emeryt może dostać pożyczkę?

Ustawa nie wyznacza górnej granicy wieku. Banki i firmy pożyczkowe ustalają własne zasady, najczęściej liczone na dzień planowanej spłaty ostatniej raty, a nie na dzień złożenia wniosku. Dlatego krótszy okres spłaty bywa łatwiejszy do zaakceptowania.

Jakie dokumenty są potrzebne emerytowi do pożyczki?

Zazwyczaj dowód osobisty oraz dokument potwierdzający dochód: decyzja ZUS o przyznaniu lub waloryzacji świadczenia, odcinek emerytury, wyciąg z rachunku, na który wpływa świadczenie, albo decyzja lub zaświadczenie z KRUS. Zestaw dokumentów podaje kredytodawca.

Czy komornik może zająć emeryturę?

Może, ale tylko w granicach prawa. Z emerytury i renty potrąca się najwyżej 25% świadczenia przy zwykłych długach i do 60% przy alimentach, a ustawa chroni też kwotę wolną od egzekucji, którą co roku waloryzuje ZUS (art. 140 i 141 ustawy o emeryturach i rentach z FUS).

Czy mogę odstąpić od umowy zawartej na pokazie?

Tak. Umowę zawartą poza lokalem przedsiębiorcy możesz co do zasady odwołać w ciągu 14 dni bez podania przyczyny. Jeżeli sprzedawca nie poinformował Cię o tym prawie, termin się wydłuża. Odstąpienie składasz na piśmie, najlepiej listem poleconym.

Źródła

Redakcja Kompasu Kredytowego

Zespół redakcyjny serwisu. Piszemy na podstawie ustaw oraz materiałów UOKiK, KNF i Rzecznika Finansowego, a każdy tekst sprawdzamy z aktualnymi przepisami przed publikacją i aktualizacją. Jak pracujemy

Znajdziemy specjalistów dla Twojej sprawy

Opisz krótko sytuację. Odpowiemy na Twoje zapytanie, a jeśli wyrazisz na to zgodę, przekażemy je pośrednikowi kredytowemu wpisanemu do rejestru KNF, który się z Tobą skontaktuje. Nie obiecujemy decyzji kredytowej.

* pole wymagane. Podaj telefon lub e-mail.

Serwis prowadzi FluxLab Paweł Iwanek, NIP 7123336008. Nie jesteśmy bankiem i nie udzielamy kredytów. Zapytanie jest bezpłatne i niewiążące. Nie zajmujemy się kredytami hipotecznymi.

Zgodę możesz cofnąć w każdej chwili. Szczegóły w polityce prywatności.

Wolisz najpierw sprawdzić możliwości samodzielnie? Dobór formy finansowania przy niskiej zdolności pokaże orientacyjne kierunki bez podawania danych osobowych.

Czytaj także w dziale Pożyczki