Pożyczka z niską zdolnością kredytową: rodzaje, koszty i bezpieczne wybory

Spis treści
Gdy bank odmówił kredytu, a pieniądze są potrzebne, naturalnym krokiem jest szukanie pożyczki. Pytanie „czy da się dostać pożyczkę z niską zdolnością kredytową?” zadaje sobie wiele osób, a odpowiedź zależy od rodzaju pożyczkodawcy. Pożyczka z niską zdolnością kredytową to jednak nie jedna oferta, tylko cały rynek: od banków, przez firmy pozabankowe i kasy SKOK, po platformy społecznościowe i pożyczki od znajomych. Każdy z tych rodzajów ma inne zasady, koszty i ryzyka. Ten poradnik o pożyczce z niską zdolnością porządkuje temat i pokazuje, jak sprawdzić pożyczkodawcę, zanim cokolwiek podpiszesz.
Szerszy obraz dostępnych możliwości znajdziesz w poradniku kredyt z niską zdolnością kredytową. Jeśli nie wiesz, czy lepszy będzie kredyt, czy pożyczka, zajrzyj do tekstu jaka forma finansowania pasuje przy niskiej zdolności.
Pożyczka a kredyt: czym jest pożyczka z niską zdolnością kredytową
W codziennym języku pożyczka i kredyt bywają używane zamiennie, ale to nie to samo. Kredytu udziela bank na podstawie prawa bankowego. Pożyczki udzielają także inne podmioty, a ich umowa to zazwyczaj umowa pożyczki z kodeksu cywilnego. Gdy pożyczka jest udzielana konsumentowi przez przedsiębiorcę, stosuje się ustawę o kredycie konsumenckim, więc masz podobne prawa jak kredytobiorca w banku: prawo do informacji przed umową, odstąpienia w 14 dni czy wcześniejszej spłaty.
Rodzaje pożyczkodawców
Przy każdej pożyczce z niską zdolnością kredytową zaczynasz od pytania, kto naprawdę udziela pieniędzy. Poniżej najważniejsze typy.
| Rodzaj | Kto udziela | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Bank | instytucja nadzorowana przez KNF | zwykle ostrzejsza ocena, zwykle niższy koszt |
| Firma pozabankowa | instytucja pożyczkowa | wpis w rejestrze KNF, koszty bywają wysokie |
| SKOK | spółdzielcza kasa dla członków | pożyczki dla członków kasy |
| Platforma społecznościowa | inwestorzy indywidualni | pośrednik łączy pożyczkobiorców i pożyczkodawców |
| Osoba prywatna | rodzina, znajomi | elastyczne warunki, ryzyko konfliktu |
Bank
Bank zwykle oferuje niższe koszty, ale też dokładniej bada Twoją sytuację. Przy niskiej zdolności możesz usłyszeć odmowę albo propozycję mniejszej kwoty. Warto zapytać o inne produkty niż ten, który Cię zainteresował pierwotnie.
Firma pozabankowa
Firmy pożyczkowe działają na podstawie ustawy o kredycie konsumenckim, a rozdział 5a dotyczy instytucji pożyczkowych. Taka instytucja może działać wyłącznie jako spółka akcyjna lub z ograniczoną odpowiedzialnością z radą nadzorczą, z minimalnym kapitałem 1 000 000 zł (art. 59a). Wpis do rejestru KNF jest warunkiem legalnej działalności. Więcej o różnicach między krótką chwilówką a pożyczką ratalną piszemy w tekście pożyczka ratalna czy chwilówka.
SKOK
Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe udzielają pożyczek członkom. Wstępne formalności i koszty różnią się w zależności od kasy. Szczegóły omawia artykuł pożyczka w SKOK.
Pożyczki społecznościowe
Na platformach pożyczki społecznościowe łączą pożyczkobiorców z osobami prywatnymi, które chcą pożyczyć pieniądze. Warunki zależą od regulaminu platformy i oceny ryzyka. Więcej w tekście pożyczka społecznościowa.
Pożyczka od rodziny lub znajomych
Pożyczka prywatna bywa najtańsza, ale wymaga umowy. Umowa pożyczki o wartości przekraczającej tysiąc złotych wymaga formy dokumentowej, a w praktyce najlepiej zapisać kwotę, termin zwrotu, ewentualne odsetki i sposób spłaty. Zasady opisujemy w artykule pożyczka od rodziny: umowa.
Inne formy: odroczona płatność i pożyczki dla seniorów
Do rodziny rozwiązań pożyczkowych należą też usługi „kup teraz, zapłać później”, opisane w tekście kup teraz, zapłać później, oraz oferty dla starszych osób. O tych drugich przeczytasz w artykule pożyczka dla emeryta.
Jak sprawdzić pożyczkodawcę w rejestrze KNF
Pożyczkodawca konsumencki, który nie jest bankiem, powinien być w rejestrze instytucji pożyczkowych. Co zrobić:
- Wejdź do rejestru instytucji pożyczkowych KNF.
- Wpisz nazwę firmy lub NIP z umowy albo strony internetowej.
- Sprawdź status wpisu i zgodność adresu oraz numeru KRS.
- Zajrzyj do ostrzeżeń publicznych KNF, czy firma się tam nie znajduje.
- Sprawdź, czy dane w umowie odpowiadają danym w rejestrze.
Brak wpisu oznacza działalność niezgodną z prawem, więc nie przekazuj takiej firmie żadnych pieniędzy ani dokumentów. Pamiętaj: wpis w rejestrze potwierdza, że firma jest zarejestrowana, ale nie jest oceną jej oferty.
Koszty pożyczki: na co patrzeć
Przy pożyczce pozabankowej koszt składa się z odsetek, prowizji, opłat i ewentualnych dodatków. Najważniejsze liczby to RRSO i całkowita kwota do zapłaty. Jak ocenić, czy ofertę da się udźwignąć? Zadaj sobie trzy pytania: ile pieniędzy faktycznie dostanę, ile oddam łącznie i czy rata zmieści się w budżecie nawet po nieprzewidzianym wydatku.
Ustawowy limit kosztów pozaodsetkowych
Art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim wyznacza maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu. Dla kredytów o okresie spłaty nie krótszym niż 30 dni wzór to MPKK = (K × 10%) + (K × n/R × 10%), gdzie K to całkowita kwota kredytu, n to okres spłaty w dniach, a R to liczba dni w roku. Przykładowo przy pożyczce 5000 zł na pełny rok limit kosztów pozaodsetkowych wyniesie 1000 zł. Pozaodsetkowe koszty nie mogą też przekroczyć 45% całkowitej kwoty kredytu. Szczegóły i konsekwencje przekroczenia limitu opisaliśmy w artykule o limicie kosztów pozaodsetkowych.
Ważne: Limit dotyczy kosztów pozaodsetkowych. Odsetki liczy się osobno, więc całkowity koszt pożyczki bywa wyższy.
Ostrzeżenia: czego unikać wobec pożyczki z niską zdolnością kredytową
Szczególnie niebezpieczne są oferty zabezpieczone nieruchomością. Rzecznik Finansowy opisywał przypadki, w których niewysokie pożyczki pod zastaw mieszkania służyły przejęciu go za bezcen. Więcej o zabezpieczeniach przeczytasz w tekście o kredycie z zabezpieczeniem.
Jak przygotować się do wniosku o pożyczkę
Dobra organizacja zmniejsza ryzyko pochopnej decyzji. Zanim złożysz wniosek, przejdź kilka kroków:
- Zapisz, na co dokładnie potrzebujesz pieniędzy i jaka kwota wystarczy. Pożyczanie „z zapasem” zwiększa koszty.
- Sprawdź swoje miesięczne dochody i wydatki. Rata musi się zmieścić nawet wtedy, gdy zdarzy się nieoczekiwany rachunek.
- Porównaj co najmniej kilka ofert pod kątem RRSO, całkowitej kwoty do zapłaty i możliwości wcześniejszej spłaty.
- Przeczytaj formularz informacyjny i projekt umowy w spokoju. Masz prawo je dostać przed podpisaniem.
- Zapisz, kto jest pożyczkodawcą, a kto tylko pośrednikiem, i sprawdź oba podmioty w rejestrze KNF.
Przy niskiej zdolności warto poprosić o niższą kwotę albo dłuższy okres spłaty, ale pamiętaj, że dłuższy okres zwykle oznacza wyższy całkowity koszt. Nie przyjmuj „cudownych rozwiązań”: prawdziwa oferta ma jasną umowę i wskazuje koszty, a nie zachęca do pośpiechu.
Co oznacza informacja o zdolności w pożyczce
Instytucja pożyczkowa także ocenia, czy będziesz w stanie spłacić zobowiązanie, i może w tym celu korzystać z baz danych. Ustawa przewiduje, że instytucja pożyczkowa może udostępniać informacje do oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego za Twoim upoważnieniem. Zasady samej oceny zdolności opisuje osobna strona, więc tutaj warto zapamiętać tyle, że odmowa wynika z analizy ryzyka, a nie z Twojej wartości jako klienta.
Twoje prawa jako pożyczkobiorcy
Jeśli pożyczasz jako konsument od przedsiębiorcy, ustawa o kredycie konsumenckim daje Ci m.in. prawo do formularza informacyjnego przed umową, prawo odstąpienia od umowy w 14 dni (art. 53), a także do wcześniejszej spłaty z obniżeniem kosztów. O prawach napiszemy więcej w artykule prawa kredytobiorcy. Jeśli masz zastrzeżenia, rozważ reklamację i pomoc Rzecznika Finansowego.
Kiedy pożyczka nie jest dobrym pomysłem
Pożyczka, zwłaszcza droga, nie rozwiązuje problemu, gdy wydatki stale przewyższają dochody. Dotyczy to każdej pożyczki z niską zdolnością, także tej z uczciwej oferty. Zastanów się dwa razy, jeśli:
- pożyczasz, żeby spłacić inną pożyczkę lub ratę,
- nie wiesz, skąd weźmiesz pieniądze na zwrot,
- masz już kilka zobowiązań w różnych firmach,
- propozycja pada pod presją czasu.
Jeśli jesteś w spirali kolejnych pożyczek, przeczytaj poradnik jak wyjść ze spirali chwilówek. Alternatywą bywa rozmowa z wierzycielem o ugodzie lub planie spłaty, a tam, gdzie sprawa jest poważniejsza, pomoc doradcy.
Podsumowanie
Pożyczka z niską zdolnością kredytową jest możliwa, ale nie obiecuje jej żadna legalna instytucja z góry. Znaj rodzaje pożyczkodawców, sprawdzaj firmy w rejestrze KNF, patrz na całkowity koszt i RRSO, a nie tylko na ratę. Nie płać nic z góry i nie podpisuj dokumentów pod presją. Gdy się zadłużasz, szukaj bezpłatnej pomocy, zanim zaciągniesz kolejne zobowiązanie.
Najczęstsze pytania
Czy da się dostać pożyczkę przy niskiej zdolności kredytowej?
Czasem tak, ale nie ma pewności. Każdy pożyczkodawca oceni, czy będzie Cię stać na spłatę, i może zaproponować niższą kwotę albo odmówić. Oferty, które twierdzą, że nie sprawdzają nikogo, powinny budzić podejrzenia.
Jak sprawdzić, czy firma pożyczkowa jest legalna?
Firma udzielająca pożyczek konsumenckich musi być wpisana do rejestru instytucji pożyczkowych prowadzonego przez KNF. Sprawdzisz ją po nazwie lub NIP w wyszukiwarce na stronie KNF, a na liście ostrzeżeń publicznych zobaczysz podmioty, przed którymi urząd przestrzega. Brak wpisu to sygnał alarmowy.
Ile mogą kosztować pożyczki pozabankowe?
Mogą kosztować znacznie więcej niż kredyt bankowy, bo RRSO pożyczek pozabankowych bywa wielokrotnie wyższe. Ustawa ogranicza jednak pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego i stosuje wzór zależny od kwoty i okresu. Zawsze porównuj całkowitą kwotę do zapłaty, a nie samą ratę.
Czy pożyczka w SKOK jest bezpieczniejsza niż chwilówka?
To inna instytucja z innymi zasadami: spółdzielcza kasa udziela pożyczek swoim członkom. Nie oznacza to automatycznie niższych kosztów ani łatwiejszej oceny, więc porównaj RRSO i warunki z innymi ofertami. Podstawą jest czytanie umowy, nie nazwa instytucji.
Czy pożyczka od rodziny albo znajomych wymaga umowy?
Tak, warto ją spisać, nawet jeśli pożyczasz od najbliższych. Zgodnie z kodeksem cywilnym umowa pożyczki o wartości przekraczającej tysiąc złotych wymaga zachowania formy dokumentowej, a umowa chroni obie strony przed nieporozumieniami.
Źródła
Redakcja Kompasu Kredytowego
Zespół redakcyjny serwisu. Piszemy na podstawie ustaw oraz materiałów UOKiK, KNF i Rzecznika Finansowego, a każdy tekst sprawdzamy z aktualnymi przepisami przed publikacją i aktualizacją. Jak pracujemy