Serwis informacyjny. Nie jesteśmy bankiem i nie udzielamy kredytów.Słownik pojęć
Zapytaj specjalistę
Prawa konsumenta

Formularz informacyjny kredyt konsumencki: co zawiera i jak go sprawdzić

Redakcja Kompasu KredytowegoAktualizacja: 7 min czytania
Spis treści

Zanim podpiszesz umowę o pożyczkę lub kredyt, kredytodawca musi dać Ci krótki dokument, który streszcza najważniejsze warunki. To właśnie formularz informacyjny. Wiele osób przewija go jak regulamin, a to najtańsza okazja, żeby zrozumieć, ile naprawdę zapłacisz i co grozi przy opóźnieniu. Poniżej wyjaśniamy, jak działa formularz informacyjny przy kredycie konsumenckim, co wynika z art. 13 i 14 ustawy o kredycie konsumenckim (ukk) i jak przejść go punkt po punkcie.

Co to jest formularz informacyjny i kiedy go dostajesz

Art. 13 ust. 1 ukk nakłada na kredytodawcę i pośrednika obowiązek podania Ci informacji na trwałym nośniku, w czasie umożliwiającym zapoznanie się z nimi, przed zawarciem umowy. Art. 14 ust. 1 dodaje, że dane przekazuje się na formularzu informacyjnym, którego wzór określa załącznik nr 1 do ustawy. Trwały nośnik to na przykład wydruk albo plik PDF, który możesz zapisać i wrócić do niego później.

Dwie praktyczne zasady:

  • Masz prawo przeczytać formularz w spokoju, bez presji doradcy. Jeśli ktoś każe Ci podpisać „od ręki”, to sygnał ostrzegawczy.
  • Termin ważności formularza wynosi co najmniej jeden dzień roboczy (art. 14 ust. 2). Kredytodawca może zagwarantować warunki na dłużej i wtedy powinien to wskazać.

Umowa zawarta na odległość

Przy kredycie zawieranym online lub przez telefon bywa inaczej. Jeżeli środek porozumiewania się nie pozwala na przekazanie danych zgodnie z art. 13, formularz przekazuje się niezwłocznie po zawarciu umowy (art. 15 ust. 1). Przy rozmowie telefonicznej kredytodawca ma przekazać co najmniej wybrane dane, między innymi rzeczywistą roczną stopę oprocentowania w formie reprezentatywnego przykładu i całkowitą kwotę do zapłaty. Niezależnie od formy zawarcia umowy masz też ustawowe 14 dni na odstąpienie od umowy.

Co powinien zawierać formularz

Katalog informacji w art. 13 ust. 1 jest długi. Najważniejsze pozycje to:

  • dane kredytodawcy i pośrednika, rodzaj kredytu oraz czas obowiązywania umowy,
  • oprocentowanie, warunki jego stosowania i zasady zmiany,
  • całkowita kwota kredytu oraz terminy i sposób jego wypłaty,
  • całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta,
  • rzeczywista roczna stopa oprocentowania (RRSO) w formie reprezentatywnego przykładu,
  • zasady i terminy spłaty,
  • informacja o obowiązku zawarcia umowy dodatkowej, na przykład ubezpieczenia,
  • inne koszty, w tym opłaty, prowizje i koszty usług dodatkowych,
  • opłaty za zwłokę, skutki braku płatności i wymagane zabezpieczenia,
  • prawo do odstąpienia od umowy, do wcześniejszej spłaty i ewentualna prowizja za nią,
  • prawo do bezpłatnej informacji o wyniku weryfikacji w bazie danych,
  • prawo do bezpłatnego projektu umowy,
  • termin, w którym kredytodawca jest związany podanymi informacjami.

Kredytodawca może dodać także inne dane, ale łącznie z właściwym formularzem (art. 16).

Jak czytać RRSO i całkowity koszt

RRSO to wskaźnik, który ma pozwolić porównać oferty, bo wlicza do jednej liczby odsetki i inne koszty kredytu w ujęciu rocznym. Nie podajemy tu żadnych wartości, bo zależą od produktu i oferty, ale warto wiedzieć, że RRSO pożyczek pozabankowych bywa wielokrotnie wyższe niż kredytu bankowego. Dlatego porównuj je tylko dla porównywalnych kwot i okresów.

Całkowity koszt kredytu to według art. 5 ukk wszelkie koszty, które ponosisz w związku z umową: odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże oraz koszty usług dodatkowych, w tym ubezpieczeń, jeśli ich zawarcie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub oferowanych warunków. Wyłączone są jedynie opłaty notarialne. Całkowita kwota do zapłaty to suma kapitału i całkowitego kosztu.

Pozycja w formularzuCo oznaczaNa co zwrócić uwagę
Całkowita kwota kredytuŚrodki, które faktycznie otrzymasz do dyspozycjiCzy kwota jest taka, o jaką wnioskowałeś, i czy część nie idzie na opłaty
Całkowity koszt kredytuWszystko, co płacisz ponad kapitałCzy zawiera prowizję i ubezpieczenia
Całkowita kwota do zapłatyKapitał plus kosztyRealne obciążenie budżetu w całym okresie
RRSORoczny wskaźnik kosztuPorównuj oferty o podobnych warunkach
OprocentowanieCena samego pożyczonego kapitałuCzy jest stałe, czy zmienne, i kiedy może się zmienić

Przy oprocentowaniu zmiennym całkowita kwota do zapłaty jest szacunkowa, bo przyszłe stopy nie są znane. Zapytaj, od jakiego wskaźnika zależy oprocentowanie i jak często się zmienia.

Reprezentatywny przykład

Formularz ma zawierać reprezentatywny przykład, który uwzględnia wszystkie założenia przyjęte do obliczenia RRSO. Jeżeli wskazałeś preferowany okres lub kwotę, powinny być w nim uwzględnione. Gdy wartości w przykładzie bardzo różnią się od Twojej sytuacji, poproś o przeliczenie dla swoich parametrów.

Ubezpieczenia i produkty powiązane

Najwięcej nieporozumień budzą dodatkowe produkty: ubezpieczenie spłaty, pakiety assistance, konto lub karta „w pakiecie”. Kredytodawca musi wprost poinformować (art. 13 ust. 1 pkt 9), czy zawarcie umowy dodatkowej jest niezbędne do uzyskania kredytu albo do uzyskania go na oferowanych warunkach. Jeśli tak, jej koszt wchodzi do całkowitego kosztu kredytu i RRSO. Jeśli nie, zastanów się, czy produkt Ci się przyda, i poproś o ofertę bez niego dla porównania.

Zapytaj też, jak wygląda zwrot składki po wcześniejszej spłacie. Zasady zwrotu kosztów opisujemy w poradniku o wcześniejszej spłacie kredytu.

Formularz a umowa: co jest ważniejsze

Formularz to informacja przedumowna, a prawa i obowiązki wynikają ostatecznie z podpisanej umowy. Umowa musi być zawarta na piśmie (chyba że przepisy wymagają innej szczególnej formy), sformułowana jednoznacznie i zrozumiale, a kredytodawca ma ją niezwłocznie doręczyć. Dlatego po podpisaniu porównaj oba dokumenty jeszcze raz. Jeśli liczby się rozjeżdżają, napisz do kredytodawcy i zażądaj wyjaśnienia, zanim pierwsza rata trafi do harmonogramu.

Pamiętaj też, że kredytodawca ma obowiązek ocenić Twoją zdolność kredytową, ale to inny temat, który omawiamy w osobnych tekstach. Tutaj liczy się, byś znał koszt i warunki.

Najczęstsze pułapki przy czytaniu formularza

Kilka sytuacji powtarza się szczególnie często:

  • Kwota do ręki mniejsza niż kwota kredytu. Część kosztów bywa potrącana z wypłaty lub doliczana do kapitału. Sprawdź, ile realnie otrzymasz, i porównaj to z całkowitą kwotą do zapłaty.
  • Niska rata, długi okres. Mała rata brzmi bezpiecznie, ale wydłużenie spłaty zwykle zwiększa całkowity koszt. Zawsze patrz na sumę, nie tylko na ratę.
  • Opłaty rozpisane w kilku miejscach. Prowizja, opłata przygotowawcza, ubezpieczenie i opłata za obsługę mogą być wymienione osobno. Zsumuj je i porównaj z całkowitym kosztem.
  • Oprocentowanie zmienne. Poproś o wyjaśnienie, od czego zależy zmiana i jak wpłynie na ratę.
  • Skutki opóźnienia. Przeczytaj, jakie odsetki i opłaty naliczy się za zwłokę oraz po jakim czasie kredytodawca może wypowiedzieć umowę.

Gdy zauważysz niejasność, poproś o odpowiedź na piśmie. Kredytodawca przekazujący dane jest związany nimi przez wskazany w formularzu czas, więc masz prawo opierać się na tym, co napisał.

Lista kontrolna przed podpisaniem

Przed złożeniem podpisu sprawdź po kolei:

  1. Czy dostałeś formularz na trwałym nośniku i z czasem na spokojną lekturę oraz czy wiesz, że możesz zażądać bezpłatnego projektu umowy.
  2. Czy całkowita kwota kredytu i całkowita kwota do zapłaty zgadzają się z tym, czego oczekujesz.
  3. Czy w kosztach ujęto prowizje, opłaty i ubezpieczenia, a ich suma nie wygląda na zawyżoną w porównaniu z limitem kosztów pozaodsetkowych.
  4. Czy wiesz, jakie opłaty i odsetki naliczy się za opóźnienie oraz co dzieje się po kilku nieopłaconych ratach.
  5. Czy wiesz, jak odstąpić od umowy i jak spłacić ją wcześniej oraz czy jest za to prowizja.
  6. Czy kredyt wiąże się z zabezpieczeniem lub poręczeniem. Jeśli tak, przeczytaj o prawach i obowiązkach poręczyciela.
  7. Czy dane w formularzu zgadzają się z projektem umowy. Rozbieżności zgłoś na piśmie przed podpisaniem.

Co robić, gdy formularz budzi wątpliwości

Poproś o wyjaśnienie na piśmie i zachowaj korespondencję. Jeśli nie dostałeś formularza albo dane są niepełne, to sygnał, że kredytodawca mógł naruszyć obowiązki informacyjne. Niektóre uchybienia w umowie mogą uruchomić sankcję kredytu darmowego, ale dotyczy to wyłącznie wymienionych w ustawie przypadków i wymaga złożenia pisemnego oświadczenia, więc nie traktuj tego jako gotowego rozwiązania.

Najlepiej nie podpisywać umowy, której nie rozumiesz. Jeżeli oferta jest dla Ciebie zbyt droga, to nie Twoja wina: czasem lepszym wyborem jest rezygnacja albo szukanie tańszej formy finansowania. Więcej o ogólnych zasadach ochrony przeczytasz w tekście o prawach kredytobiorcy oraz w przewodniku jak dostać kredyt z niską zdolnością.

Najczęstsze pytania

Co to jest formularz informacyjny przy kredycie konsumenckim?

To ustandaryzowany dokument, na którym kredytodawca lub pośrednik przekazuje Ci przed zawarciem umowy kluczowe dane o kredycie. Jego wzór określa załącznik nr 1 do ustawy o kredycie konsumenckim. Dzięki jednakowemu układowi możesz porównać oferty różnych instytucji.

Czy bank lub pożyczkodawca musi dać mi formularz informacyjny przed podpisaniem umowy?

Tak. Zgodnie z art. 13 i 14 ustawy o kredycie konsumenckim dane trzeba przekazać na trwałym nośniku, w czasie pozwalającym się z nimi zapoznać, przed zawarciem umowy. Przy umowie na odległość, gdy środek porozumiewania się na to nie pozwala, formularz przekazuje się niezwłocznie po zawarciu umowy.

Ile ważny jest formularz informacyjny?

Według art. 14 ust. 2 ustawy termin ważności formularza wynosi co najmniej jeden dzień roboczy. Kredytodawca może wskazać dłuższy okres, w którym jest związany podanymi informacjami. Sprawdź datę ważności w treści formularza.

Czym różni się RRSO od całkowitego kosztu kredytu?

RRSO to wskaźnik procentowy, który pozwala porównywać oferty, bo uwzględnia odsetki i inne koszty w skali roku. Całkowity koszt kredytu to kwota w złotych, jaką płacisz ponad pożyczony kapitał. Najbezpieczniej patrzeć na oba wskaźniki razem oraz na całkowitą kwotę do zapłaty.

Czy ubezpieczenie do kredytu jest obowiązkowe?

Kredytodawca musi poinformować, czy zawarcie umowy dodatkowej, na przykład ubezpieczenia, jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach. Jeśli jest niezbędne, jego koszt wchodzi do całkowitego kosztu kredytu. Jeśli nie jest, możesz się zastanowić, czy go potrzebujesz.

Źródła

Redakcja Kompasu Kredytowego

Zespół redakcyjny serwisu. Piszemy na podstawie ustaw oraz materiałów UOKiK, KNF i Rzecznika Finansowego, a każdy tekst sprawdzamy z aktualnymi przepisami przed publikacją i aktualizacją. Jak pracujemy

Co dalej?

Jeśli chcesz porównać możliwe formy finansowania, skorzystaj z narzędzia dobór formy finansowania przy niskiej zdolności (bez danych osobowych). W sprawie zadłużenia najpierw sięgnij po bezpłatną pomoc opisaną wyżej. Gdy rozważasz kredyt lub pożyczkę, możesz wysłać bezpłatne i niewiążące zapytanie.

Czytaj także w dziale Prawa konsumenta