Serwis informacyjny. Nie jesteśmy bankiem i nie udzielamy kredytów.Słownik pojęć
Zapytaj specjalistę
Słownik

Słownik pojęć kredytowych

Redakcja Kompasu KredytowegoAktualizacja:

Umowa kredytowa lub pożyczkowa pełna jest skrótów i terminów, które łatwo zrozumieć opacznie. Ten słownik wyjaśnia je prostym językiem i tam, gdzie to możliwe, wskazuje podstawę prawną. Hasła ułożyliśmy alfabetycznie, a przy wielu z nich znajdziesz odnośnik do szerszego artykułu. Słownik ma charakter informacyjny: nie zastępuje porady prawnej ani doradztwa i nie jest ofertą żadnego produktu. W razie wątpliwości co do własnej umowy zajrzyj do jej treści albo skorzystaj z bezpłatnej pomocy, np. u Rzecznika Finansowego.

B

BIG InfoMonitor

Biuro informacji gospodarczej, w którym wierzyciele mogą ujawnić zadłużenie konsumenta. Działa na podstawie ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych. Wpis o długu wobec konsumenta jest możliwy, gdy zaległość trwa co najmniej 60 dni, a wierzyciel wcześniej wysłał wezwanie do zapłaty z zapowiedzią wpisu, dając co najmniej 14 dni na spłatę. Dane z BIG InfoMonitor wpływają na ocenę wiarygodności płatniczej, ale są odrębne od danych samego BIK.

BIK

Biuro Informacji Kredytowej to spółka, która gromadzi dane o kredytach i pożyczkach z banków, SKOK-ów i części instytucji pożyczkowych. Podstawą jest m.in. prawo bankowe. W raporcie widać historię spłat: terminowość, wysokość zobowiązań i zapytania kredytowe. Każdy może pobrać swój raport i sprawdzić, czy dane są poprawne; błędne wpisy można reklamować. Sam fakt posiadania historii w BIK nie jest zarzutem, bo świadczy o spłacaniu zobowiązań, a negatywnie liczą się opóźnienia.

C

Całkowita kwota kredytu

To suma środków, które kredytodawca oddaje do dyspozycji konsumenta, bez kosztów kredytu (art. 5 ustawy o kredycie konsumenckim, dalej ukk). Jeśli pożyczasz 10 000 zł, a z tego prowizja ma być doliczona do kwoty zobowiązania, to do całkowitej kwoty kredytu zaliczamy tylko to, co faktycznie wypłacono lub co rozliczono na Twoje polecenie. Pojęcie jest podstawą wyliczeń limitów kosztów i musi być wskazane w umowie.

Całkowity koszt kredytu

Wszystkie koszty, które ponosisz w związku z umową, z wyjątkiem opłat notarialnych: odsetki, prowizje, opłaty, marże i ubezpieczenia, jeśli są wymagane do uzyskania kredytu lub na warunkach oferowanych w umowie (art. 5 ukk). To kwota ponad to, co otrzymujesz do ręki. Porównując oferty, patrz na całkowity koszt kredytu razem z całkowitą kwotą do zapłaty, a nie wyłącznie na wysokość raty.

Cesja wierzytelności

Przeniesienie prawa do żądania zapłaty z jednego wierzyciela na innego, uregulowane w art. 509 Kodeksu cywilnego. Do cesji zwykle nie potrzeba Twojej zgody, a dług nie znika ani nie zmienia warunków: zmienia się tylko osoba, której płacisz. Masz prawo do zawiadomienia o cesji, bo do tego momentu zapłata dawnemu wierzycielowi zwalnia Cię z długu. Pojęcie wraca też przy zabezpieczeniach, np. cesji praw z polisy ubezpieczeniowej na rzecz banku. Szczegóły zabezpieczeń opisujemy w artykule kredyt z zabezpieczeniem.

D

DTI

Skrót od „debt to income”, czyli stosunku miesięcznych zobowiązań do dochodu. Kredytodawca używa go jako jednego ze wskaźników przy ocenie, czy dasz radę obsłużyć nowe zobowiązanie. Im większa część dochodu idzie na spłaty, tym trudniej o zgodę. Wskaźnik jest tylko elementem oceny, a nie osobnym przepisem prawa. Nie ma jednego ustawowego progu, a kredytodawcy stosują własne zasady, więc ta sama sytuacja bywa oceniona różnie. Przed wnioskiem policz własne miesięczne obciążenia i sprawdź, ile zostaje na bieżące życie.

E

Egzekucja komornicza

Przymusowe wyegzekwowanie długu przez komornika sądowego na podstawie tytułu wykonawczego, czyli np. prawomocnego wyroku lub nakazu zapłaty z klauzulą wykonalności. Komornik może zająć wynagrodzenie, rachunek bankowy, ruchomości lub nieruchomość, według zasad Kodeksu postępowania cywilnego. Do zajęć obowiązują ograniczenia chroniące minimum utrzymania. Jeśli komornik się odzywa, nie zwlekaj: sprawdź, czy dług jest zasadny, i poszukaj bezpłatnej pomocy dla zadłużonych.

ERIF

ERIF Biuro Informacji Gospodarczej to jedno z biur informacji gospodarczej działających na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych. Podobnie jak inne biura, gromadzi informacje o zaległych płatnościach zgłoszonych przez wierzycieli. Jako konsument masz prawo raz na pół roku bezpłatnie sprawdzić, jakie dane na Twój temat są przechowywane, i zażądać usunięcia wpisu, jeśli dług został spłacony lub zgłoszono go bezzasadnie. Wpis w biurze informacji gospodarczej może utrudnić uzyskanie finansowania, dlatego warto reagować na wezwania do zapłaty, zanim dojdzie do zgłoszenia długu.

F

Formularz informacyjny

Standardowy dokument, który kredytodawca lub pośrednik musi Ci przekazać przed zawarciem umowy kredytu konsumenckiego, żebyś mógł porównać oferty (art. 9 ukk). Zawiera m.in. całkowitą kwotę kredytu, całkowity koszt, RRSO, liczbę rat i warunki wcześniejszej spłaty. Zadaj sobie czas na spokojną lekturę, bo po podpisaniu umowy część praw zależy od tego, co wcześniej wiedziałeś. Więcej w artykule o formularzu informacyjnym przed umową.

H

Harmonogram spłat

Tabela pokazująca, kiedy i ile wpłacasz w kolejnych ratach oraz jak rata dzieli się na kapitał i odsetki. Konsument ma prawo żądać harmonogramu (a także bezpłatnego zestawienia spłat) w czasie trwania umowy. Przy zmiennym oprocentowaniu harmonogram jest wyliczany na dany moment i może się zmieniać wraz ze zmianą stawki referencyjnej. Zachowaj aktualny harmonogram razem z umową, bo przyda się przy reklamacji lub rozliczeniu wcześniejszej spłaty.

Hipoteka

Zabezpieczenie wierzytelności na nieruchomości, ustanawiane wpisem w księdze wieczystej, na podstawie ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Nieruchomość zostaje w Twojej własności, ale gdy przestaniesz spłacać zobowiązanie, wierzyciel może prowadzić z niej egzekucję. Najczęściej wiąże się z kredytami na zakup domu lub mieszkania, o czym informujemy w artykule o kredycie hipotecznym wyłącznie poglądowo. Zanim zdecydujesz się na takie zabezpieczenie, przemyśl, czy dług nie obciąży Twojego mieszkania na wiele lat.

I

Instytucja pożyczkowa

Przedsiębiorca, który udziela pożyczek, a nie jest bankiem. Zgodnie z ukk działa po wpisie do rejestru instytucji pożyczkowych prowadzonego przez KNF. Przed zawarciem umowy sprawdź w rejestrze, czy podmiot figuruje na liście. Instytucja pożyczkowa podlega ukk, więc obowiązują ją m.in. limity kosztów pozaodsetkowych. O różnicach między produktami piszemy w tekście o pożyczce ratalnej i chwilówce.

K

Karencja

Okres, w którym nie spłacasz kapitału (a czasem także odsetek), a zaczynasz płacić dopiero po jego upływie. Daje oddech np. przy inwestycji lub chwilowym spadku dochodów, ale zwykle kosztuje: odsetki dalej naliczają się, a późniejsze raty albo ich liczba rosną. Warunki karencji znajdziesz w umowie i w harmonogramie. Zapytaj, czy w czasie karencji naliczane odsetki zostaną doliczone do kapitału, bo od tego zależy końcowy koszt. Sprawdź także, czy po jej zakończeniu rata nie wzrośnie ponad Twoje możliwości.

KNF

Komisja Nadzoru Finansowego nadzoruje m.in. banki, SKOK-i i prowadzi rejestr instytucji pożyczkowych. Nie rozstrzyga sporów indywidualnych, ale możesz tam sprawdzić, czy podmiot ma uprawnienia do udzielania kredytów lub pożyczek, i znaleźć ostrzeżenia przed nieuczciwymi firmami. Przy spornych sprawach pomocny jest Rzecznik Finansowy. Urząd prowadzi również ostrzeżenia publiczne o podmiotach, które bez uprawnień oferują usługi finansowe. Przed pierwszą wpłatą dla nieznanej firmy warto tam zajrzeć. Dodatkowo komunikaty KNF pozwalają śledzić zmiany dotyczące rynku, w tym reformę wskaźników referencyjnych.

Konsolidacja

Zamiana kilku zobowiązań na jedno, zwykle z jedną ratą i jednym terminem. Może uprościć budżet, lecz jeśli wydłuża okres spłaty, całkowity koszt może wzrosnąć. Zanim się zdecydujesz, porównaj całkowity koszt kredytu przed i po. Zobacz też plan spłaty długów. Uważaj na oferty, które łączą zadłużenie w jedno, ale doliczają wysokie opłaty z góry; to sygnał, żeby przeliczyć całość jeszcze raz i poprosić o pisemne zestawienie kosztów. Jeśli część długów jest już przedawniona lub sporna, najpierw ustal ich status.

Koszty pozaodsetkowe

Wszystkie koszty kredytu konsumenckiego poza odsetkami: prowizje, opłaty, składki. Art. 36a ukk ogranicza je do 10% całkowitej kwoty kredytu, powiększonych o 10% za każdy rok trwania umowy (proporcjonalnie przy okresach krótszych), a łącznie nie więcej niż 100% całkowitej kwoty kredytu. Przy kredycie 10 000 zł rocznym limit wynosi więc 2 000 zł. Szczegóły w artykule o limicie kosztów pozaodsetkowych.

KRD

Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej to biuro informacji gospodarczej gromadzące dane o zaległych zobowiązaniach osób fizycznych i firm. Obowiązują je te same zasady ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych: wpis wymaga wcześniejszego wezwania do zapłaty, a po spłacie długu wierzyciel ma obowiązek zgłosić ten fakt i wpis zostaje usunięty. Informacje z KRD wierzyciele i część instytucji mogą sprawdzać przy ocenie wiarygodności. Jeśli wpis jest błędny lub dług już spłacono, żądaj jego usunięcia na piśmie i zachowaj dowody wpłat.

Kredyt konsumencki

Kredyt lub pożyczka udzielana konsumentowi, czyli osobie działającej poza działalnością gospodarczą, regulowana ukk. Ustawa obejmuje kwoty do 255 550 zł (poza wyjątkami) i nakłada obowiązki informacyjne, limity kosztów oraz daje prawo odstąpienia od umowy. Hipoteczne kredyty mieszkaniowe podlegają odrębnej ustawie. Poznaj swoje prawa kredytobiorcy. Ustawa nie obejmuje działalności gospodarczej, więc kredyty dla firm podlegają innym zasadom. Nie każda umowa pożyczki między osobami fizycznymi też mieści się w jej zakresie.

L

LTV

Wskaźnik „loan to value”: stosunek kwoty kredytu do wartości zabezpieczenia, najczęściej nieruchomości. Przy wartości 500 000 zł i kredycie 400 000 zł LTV wynosi 80%. Im wyższy wskaźnik, tym większe ryzyko dla kredytodawcy, więc bywa wymagany większy wkład własny albo dodatkowe ubezpieczenie. W praktyce obniżasz LTV, wpłacając większy wkład własny lub spłacając część kapitału. Pojęcie najczęściej spotkasz przy kredytach zabezpieczonych hipoteką. Wartość zabezpieczenia ustala zwykle rzeczoznawca na zlecenie kredytodawcy.

M

Marża

Część oprocentowania ustalona przez kredytodawcę, doliczana do stawki referencyjnej (np. WIBOR). To „zysk” kredytodawcy ze sprzedaży kredytu, zwykle stała w całym okresie umowy, choć może być zmieniana przy zmianie warunków dodatkowych, takich jak ubezpieczenie czy konto. Przy oprocentowaniu zmiennym rata zmienia się wraz z poziomem stawki referencyjnej, a marża zostaje na ustalonym poziomie. Zapytaj, od czego zależy ewentualna zmiana marży i czy kredytodawca może ją podnieść w trakcie umowy. Warto też porównać marże w ofertach o podobnym zakresie usług, a nie tylko całą ratę.

N

Nakaz zapłaty

Orzeczenie sądu wydawane często bez rozprawy, na podstawie dokumentów wierzyciela, np. w postępowaniu upominawczym (art. 499 Kodeksu postępowania cywilnego). Jeśli nie złożysz sprzeciwu w terminie, nakaz staje się prawomocny i wierzyciel może skierować sprawę do komornika. Dlatego nigdy nie odkładaj odebranej przesyłki sądowej na później. Zobacz też hasło o sprzeciwie. Odbierz przesyłkę i od razu zanotuj datę doręczenia, bo od niej liczy się termin.

O

Odsetki maksymalne

Górny limit odsetek wynikający z Kodeksu cywilnego: odsetki umowne nie mogą przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych (art. 359 § 2¹ KC), a odsetki za opóźnienie dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 § 2¹ KC). Zapisy umowy przewidujące więcej są ograniczane do ustawowego pułapu. Limit dotyczy samych odsetek, a koszty inne niż odsetki mają odrębne ograniczenie.

Odstąpienie od umowy

Konsument może odstąpić od umowy kredytu konsumenckiego w ciągu 14 dni od jej zawarcia lub od otrzymania warunków umowy, jeśli ten moment jest późniejszy (art. 53 ukk). Wystarczy oświadczenie na piśmie wysłane przed upływem terminu. Zwracasz kapitał w ciągu 30 dni od wysłania oświadczenia, a odsetki liczone są tylko za faktyczny czas korzystania ze środków. Jak to zrobić krok po kroku, wyjaśniamy w poradniku o odstąpieniu od umowy kredytu w 14 dni.

Oprocentowanie stałe

Stawka odsetek niezmienna przez ustalony w umowie okres, np. cały czas trwania kredytu lub kilka pierwszych lat. Zaletą jest przewidywalna rata, wadą to, że nie skorzystasz z ewentualnych spadków stóp rynkowych. Często zaczyna się od niej oferta, ale warunki mogą różnić się między produktami, więc zawsze sprawdzaj w umowie, jak długo stawka obowiązuje. Dowiedz się, co stanie się po końcu okresu stałej stawki, bo może to oznaczać przejście na oprocentowanie zmienne.

Oprocentowanie zmienne

Stawka odsetek zależna od wskaźnika referencyjnego (np. WIBOR lub, w nowych umowach, POLSTR) powiększonego o marżę. Gdy wskaźnik rośnie, rata też rośnie, a gdy spada, maleje. Dlatego przy kredytach o dłuższym okresie warto zostawić w budżecie margines bezpieczeństwa. Zapytaj, jak często stawka jest aktualizowana i w jaki sposób kredytodawca Cię o tym powiadomi. Zapytaj, jak często stawka jest aktualizowana.

P

Poręczenie

Umowa, w której poręczyciel zobowiązuje się wobec wierzyciela, że spłaci dług, jeśli dłużnik tego nie zrobi (art. 876 Kodeksu cywilnego). Poręczenie wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. Nie jest „drobną przysługą”: poręczyciel może zostać obciążony całością długu i kosztami. Przeczytaj prawa i obowiązki przy poręczeniu kredytu. Przed podpisem poproś o kopię umowy kredytu, do której poręczenie się odnosi, i sprawdź kwotę oraz okres.

Poręczyciel

Osoba, która własnym majątkiem zabezpiecza cudzy dług. Odpowiada tak jak dłużnik, w zakresie określonym w umowie poręczenia, i może zostać wezwana do zapłaty. Po spłacie długu wstępuje w prawa wierzyciela i może domagać się zwrotu od dłużnika. Przed podpisem poręczenia sprawdź, jak wysoki jest dług, jakie są odsetki za opóźnienie i na jak długo się zobowiązujesz. Zobacz też: poręczenie kredytu.

Pośrednik kredytowy

Osoba lub firma pośrednicząca w zawarciu umowy kredytu, ale nie będąca jego stroną (ukk, art. 5). Może działać jako pośrednik zależny od jednego kredytodawcy lub niezależny. Obowiązuje go informowanie o wynagrodzeniu i o tym, na czyją rzecz działa. Pamiętaj, że opłaty pobierane z góry „za załatwienie” kredytu to czerwona flaga; wynagrodzenie pośrednika nie może być pobierane przed wypłatą środków w przypadkach określonych w ustawie.

Pożyczka

Umowa, w której pożyczkodawca przekazuje pieniądze, a pożyczkobiorca zobowiązuje się je zwrócić (art. 720 Kodeksu cywilnego). Pożyczki konsumenckie, także udzielane przez firmy niebankowe, podlegają ukk. Pożyczka może być krótka lub ratalna, więc zawsze porównuj całkowity koszt, a nie samą wysokość raty. Zobacz więcej: pożyczka z niską zdolnością kredytową. Umowa pożyczki przekraczająca określoną kwotę wymaga dowodu zawarcia, a przy większych sumach warto podpisać pisemną umowę zamiast polegać na samych przelewach.

Prowizja

Jednorazowa opłata za udzielenie kredytu lub pożyczki, zwykle doliczana do całkowitego kosztu. Może być pobierana z wypłaconej kwoty albo wliczana w kwotę zobowiązania. Wlicza się do RRSO i do limitu kosztów pozaodsetkowych. Przy wcześniejszej spłacie możesz mieć prawo do proporcjonalnego zwrotu części kosztów, o czym w haśle o wcześniejszej spłacie. Jeśli przy wypłacie pobierana jest część kwoty, do ręki dostaniesz mniej niż wynosi zobowiązanie. Sprawdź to w umowie.

Przedawnienie

Po upływie terminu przedawnienia wierzyciel traci możliwość skutecznego dochodzenia roszczenia, choć dług sam w sobie nie znika (art. 117 i nast. Kodeksu cywilnego). Podstawowe terminy to sześć lat, a dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą trzy lata, liczone do końca roku kalendarzowego (art. 118 KC). Bieg terminu przerywa m.in. wszczęcie postępowania lub uznanie długu. W sprawach przeciwko konsumentowi sąd uwzględnia upływ terminu z urzędu. Poznaj temat w artykule o przedawnieniu długu.

Przewłaszczenie na zabezpieczenie

Forma zabezpieczenia, w której dłużnik przenosi własność rzeczy (np. samochodu) na wierzyciela, a ten po spłacie ma ją zwrócić. Umowa mieści się w swobodzie umów z art. 353¹ KC. Rzecz bywa nadal użytkowana przez dłużnika, ale to wierzyciel jest właścicielem, więc przy zaległościach możesz ją utracić. Porównanie z zastawem w artykule kredyt z zabezpieczeniem. Zapytaj, kiedy i na jakich zasadach własność wróci do Ciebie.

Przykład reprezentatywny

Reklama kredytu konsumenckiego zawierająca informacje o kosztach musi zawierać przykład reprezentatywny: stopę oprocentowania, całkowitą kwotę kredytu, RRSO, okres kredytowania i całkowitą kwotę do zapłaty (art. 7 ukk). Ma pomóc w ocenie, ile kosztuje typowy kredyt, ale nie oznacza, że taki warunek dostaniesz akurat Ty. Twoja oferta może być inna, więc ostateczną cenę poznasz w formularzu informacyjnym.

R

Rata malejąca

Sposób spłaty, w którym część kapitałowa jest stała, a odsetki maleją, więc cała rata z czasem spada. Na początku rata jest najwyższa, co wymaga większego miesięcznego budżetu, ale łączny koszt odsetek bywa niższy niż przy racie równej. Wybór zależy od tego, jak wygląda Twój domowy budżet w kolejnych latach. Przy wyborze ratę malejącą trzeba traktować jako wyższe obciążenie na starcie, więc upewnij się, że początkowe raty zmieszczą się w Twoim budżecie.

Rata równa

Rata (zwana annuitetową) o stałej wysokości w całym okresie, o ile oprocentowanie jest stałe. Na początku większą część raty stanowią odsetki, a z czasem rośnie udział kapitału. Ułatwia planowanie budżetu, lecz w całym okresie spłacisz zwykle więcej odsetek niż przy racie malejącej. Pamiętaj, że przy oprocentowaniu zmiennym rata równa też może się zmienić, bo stała jest tylko konstrukcja spłaty, a nie sama kwota.

Restrukturyzacja

Zmiana warunków spłaty zobowiązania uzgodniona z wierzycielem, np. wydłużenie okresu, zawieszenie rat lub obniżenie ich wysokości. Banki często mają programy dla klientów z przejściowymi trudnościami. W odróżnieniu od ugody sądowej, restrukturyzacja bywa wprowadzana aneksem do umowy. Zawsze porównaj, ile kosztuje w sumie nowa konstrukcja. Plan działań w planie spłaty długów. Poproś o propozycję na piśmie i nie zgadzaj się na nowe opłaty z góry.

Rolowanie pożyczki

Spłacanie starej pożyczki nową, zwykle kolejną chwilówką, aby uniknąć opóźnienia. Oddala problem, ale dokłada koszty: każdy kolejny cykl to nowe prowizje i opłaty. Taki mechanizm bywa początkiem spirali zadłużenia. Jeśli zauważasz, że to Twój schemat, zobacz poradnik jak wyjść ze spirali chwilówek. Zamiast tego warto poprosić wierzyciela o rozłożenie spłaty albo ugodę, bo to zwykle tańsze niż kolejny dług na pokrycie poprzedniego.

RRSO

Rzeczywista roczna stopa oprocentowania pokazuje roczny całkowity koszt kredytu jako odsetek całkowitej kwoty kredytu i uwzględnia odsetki oraz inne koszty, np. prowizje. Sposób wyliczenia wskazuje ukk. Dzięki RRSO możesz porównać oferty o różnej konstrukcji. Warto pamiętać, że RRSO zakłada, że umowa zostanie wykonana na ustalonych warunkach, a w produktach krótkoterminowych bywa bardzo wysokie. Nie zastępuje ono jednak analizy własnego budżetu.

Rzecznik Finansowy

Niezależny organ chroniący klientów rynku finansowego: banków, instytucji pożyczkowych, ubezpieczycieli. Udziela bezpłatnych porad, wspiera w sporach i prowadzi postępowania polubowne. Zanim się do niego zwrócisz, zwykle trzeba złożyć reklamację w instytucji, która ma 30 dni na odpowiedź (ustawa o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego). Zobacz jak złożyć reklamację kredytu. Pomoc Rzecznika jest bezpłatna, a jego opinia nie zastępuje wyroku sądu.

S

Sankcja kredytu darmowego

Jeśli kredytodawca naruszy wskazane w ukk obowiązki, np. nie poda określonych informacji w umowie, konsument może skorzystać z sankcji z art. 45 ukk: spłaca tylko kapitał, bez odsetek i innych kosztów, w ratach w czasie trwania umowy. Oświadczenie składa się na piśmie w ciągu roku od wykonania umowy. Sankcja nie jest automatyczna i warto skonsultować jej użycie, np. z Rzecznikiem Finansowym. Więcej: sankcja kredytu darmowego.

Scoring

Punktowa ocena prawdopodobieństwa terminowej spłaty, tworzona na podstawie danych o dochodach, historii spłat i zobowiązaniach. Wynik wpływa na decyzję kredytową i warunki oferty, a konsument ma prawo poprosić o wyjaśnienie podstaw oceny. Scoring nie jest wyrokiem: dobre nawyki spłat poprawiają go z czasem. Dane, na których się opiera, pochodzą z wniosku, z BIK i z wewnętrznej historii kredytodawcy. Jeśli odmówiono Ci kredytu na podstawie zautomatyzowanej oceny, możesz poprosić o wyjaśnienie decyzji.

SKOK

Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa to instytucja finansowa działająca na podstawie ustawy z 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, udzielająca pożyczek swoim członkom. Podlega nadzorowi KNF. Aby skorzystać z oferty, trzeba najpierw zostać członkiem. Szczegóły w artykule o pożyczkach w SKOK. Członkostwo wiąże się z wpłatą wpisowego i udziałów, a ich zasady i wysokość podaje statut danej kasy, więc to też trzeba doliczyć do oceny opłacalności.

Sprzeciw od nakazu zapłaty

Pismo, które blokuje uprawomocnienie się nakazu zapłaty. Składa się je do sądu w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu (art. 502 Kodeksu postępowania cywilnego). Sprzeciw musi wskazywać, czy nakaz zaskarżasz w całości, czy w części, i podać zarzuty oraz dowody, np. przedawnienie. Po jego złożeniu sprawa trafia do rozpoznania na zwykłych zasadach. Nie przekraczaj terminu: po jego upływie nakaz staje się prawomocny.

U

Ugoda

Porozumienie z wierzycielem w sprawie spłaty długu na zmienionych warunkach, np. w ratach lub z umorzeniem części odsetek. Może być zawarta poza sądem lub przed sądem albo mediatorem. Wymaga pisemnych, jasnych zapisów o kwocie, terminach i skutkach niewykonania. Sprawdź, czy ugoda nie zawiera uznania długu przedawnionego. Zobacz ugodę z wierzycielem. Zachowaj egzemplarz podpisanej ugody i potwierdzenia każdej wpłaty.

Umowa powiązana

Umowa dodatkowa związana z kredytem, np. ubezpieczenie, zawierana, gdy jest to warunkiem uzyskania kredytu albo na warunkach z nim powiązanych (art. 5 ukk). Koszty z niej wynikające wliczają się do całkowitego kosztu kredytu. W określonych sytuacjach odstąpienie od umowy kredytu skutkuje też wygaśnięciem umowy powiązanej, o czym przeczytasz w ukk. Zwróć uwagę, czy ubezpieczenie jest naprawdę obowiązkowe, czy tylko proponowane. Wymóg wykupienia konkretnej polisy zwykle wpływa na całkowity koszt kredytu.

UOKiK

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zajmuje się ochroną zbiorowych interesów konsumentów: bada praktyki firm, wydaje decyzje i nakłada kary. Nie reprezentuje jednak pojedynczego konsumenta w indywidualnym sporze. Na stronie UOKiK znajdziesz wzory pism, poradniki i listę ostrzeżeń. W sprawach lokalnych pomagają rzecznicy konsumentów. Jeśli podejrzewasz, że firma stosuje nieuczciwe praktyki wobec wielu klientów, zgłoszenie do UOKiK może pomóc uruchomić kontrolę.

Upadłość konsumencka

Postępowanie sądowe dla osób niebędących przedsiębiorcami, które nie mogą spłacać długów; reguluje je Prawo upadłościowe. Może zakończyć się umorzeniem części zobowiązań, zwykle po wykonaniu planu spłaty. To rozwiązanie ostateczne, związane z likwidacją majątku i skutkami na kilka lat, więc rozważ je razem z doradcą. Więcej w artykule o upadłości konsumenckiej. Postępowanie prowadzi sąd, a wniosek składa się na urzędowym formularzu.

W

Wcześniejsza spłata

Masz prawo spłacić kredyt konsumencki w całości lub w części przed terminem (art. 48 ukk), a wtedy możesz żądać obniżenia całkowitego kosztu o odsetki i opłaty za okres, którego spłata nie dotyczy (art. 49 ukk). Kredytodawca może pobrać rekompensatę w ustawowych granicach. Zasady wyjaśnia poradnik o wcześniejszej spłacie kredytu i zwrocie kosztów. Wniosek o rozliczenie złóż na piśmie i poproś o nowy harmonogram lub potwierdzenie spłaty.

Weksel in blanco

Weksel podpisany bez wpisania pełnej treści, zwykle kwoty i terminu, wypełniany przez wierzyciela zgodnie z deklaracją wekslową, jeśli nie zapłacisz. Opiera się na prawie wekslowym z 1936 r. Taki dokument daje wierzycielowi silną pozycję, dlatego zawsze czytaj deklarację wekslową i nie podpisuj weksla bez zrozumienia, kiedy i do jakiej kwoty może zostać wypełniony. Szczegóły w tekście o zabezpieczeniach kredytu.

WIBOR i WIRON

WIBOR to stawka referencyjna publikowana dla rynku międzybankowego, używana do ustalania zmiennego oprocentowania. Trwa jej wygaszanie: według komunikatów z połowy 2026 r. WIBOR ma funkcjonować do końca 2036 r., a nowe umowy od 2027 r. mają opierać się na POLSTR. WIRON był wcześniej wybranym następcą, ale reformę oparto ostatecznie na POLSTR. Istniejące umowy z WIBOR pozostają ważne, a aktualny stan reformy sprawdzaj na stronie KNF.

Windykacja

Działania mające skłonić dłużnika do spłaty: przypomnienia, telefony, wezwania, a w razie potrzeby pozew. Windykator nie może Cię nękać, straszyć ani ujawniać długu osobom trzecim; takie praktyki mogą być nieuczciwe i podlegać zgłoszeniu do UOKiK. Pozwala to wierzycielowi dochodzić należności, ale nie odbiera Ci praw: możesz żądać potwierdzenia długu i wysokości roszczenia. Poznaj plan spłaty długów.

Wkład własny

Część ceny nieruchomości lub innego zakupu, którą finansujesz z własnych środków, a nie z kredytu. Im większy wkład, tym niższe LTV i zwykle mniejsze ryzyko dla kredytodawcy. Wymagany poziom zależy od rodzaju kredytu i polityki kredytodawcy oraz rekomendacji nadzorczych. Jako wkład bywa uznawana gotówka, środki na koncie albo wartość posiadanej działki. Szczegółowe zasady podaje kredytodawca, więc zapytaj o nie przed złożeniem wniosku. Pamiętaj, że oszczędności warto zostawić także na koszty dodatkowe i bufor na nieprzewidziane wydatki.

Współkredytobiorca

Druga osoba zaciągająca kredyt razem z Tobą. Obie strony odpowiadają za całość zobowiązania, a kredytodawca może żądać spłaty od każdej z nich. Dochody obu osób są brane pod uwagę przy ocenie, ale odpowiedzialność jest także wspólna. Przy rozstaniu, chorobie lub utracie pracy przez jedną osobę druga nadal odpowiada za całą ratę. Dlatego przed wspólnym kredytem omówcie, kto i w jakim zakresie pokryje zobowiązanie, jeśli sytuacja się zmieni. Zastanówcie się też, jak podzielicie obowiązki, gdy jedno z Was przestanie zarabiać.

Z

Zastaw rejestrowy

Zabezpieczenie na rzeczy ruchomej lub prawie, wpisywane do rejestru zastawów, na podstawie ustawy z 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów. Przedmiot, np. samochód, zazwyczaj zostaje u Ciebie, ale wierzyciel może go zająć i sprzedać, gdy nie spłacasz. Zobacz kredyt z zabezpieczeniem. Wpis w rejestrze zastawów chroni wierzyciela przed osobami trzecimi, dlatego przed sprzedażą obciążonego przedmiotu sprawdź jego status.

Zdolność kredytowa

To ocena, czy kredytodawca uważa, że będziesz w stanie spłacać zobowiązanie w całym okresie, uwzględniająca dochody, wydatki i historię spłat. Ten temat omawia osobny przewodnik: kredyt z niską zdolnością kredytową. Pojęcie dotyczy oceny przez kredytodawcę, a nie Twojej wartości jako klienta, i może różnić się między instytucjami. Przed każdą decyzją sprawdź też, czy zobowiązanie na pewno mieści się w Twoim budżecie, a nie tylko w wyliczeniach banku. Wnioski wynikające z oceny nie są gwarancją ani odmową na zawsze.

Źródła

Co dalej?

Jeśli chcesz porównać możliwe formy finansowania, skorzystaj z narzędzia dobór formy finansowania przy niskiej zdolności (bez danych osobowych). W sprawie zadłużenia najpierw sięgnij po bezpłatną pomoc opisaną wyżej. Gdy rozważasz kredyt lub pożyczkę, możesz wysłać bezpłatne i niewiążące zapytanie.