Ugoda z wierzycielem: propozycja rat, umorzenie odsetek i wzór pisma

Spis treści
Zaległości rosną, a telefony od windykatora nie przestają? Dobrze zaplanowana ugoda z wierzycielem pozwala zamienić chaos w harmonogram, który mieści się w Twoim budżecie. Wierzyciel także zyskuje: odzyskuje pieniądze bez kosztów procesu i egzekucji. To nie jest wyłącznie prośba o litość, ale umowa, w której obie strony coś dają. Poniżej znajdziesz kolejne kroki, elementy ugody i gotowy wzór pisma.
Czym jest ugoda i dlaczego bywa korzystna
Według kodeksu cywilnego (art. 917) ugoda to umowa, w której strony czynią sobie wzajemne ustępstwa, aby usunąć niepewność co do roszczeń, zapewnić ich wykonanie albo uniknąć sporu lub go zakończyć. W praktyce Ty zobowiązujesz się do regularnych wpłat, a wierzyciel rezygnuje z części odsetek, kosztów albo zgadza się na dłuższy termin.
Ugoda ma sens, gdy dług jest uznany i nie podważasz jego wysokości, a Twoje dochody pozwalają na stałą ratę. Nie jest dobrym wyjściem, gdy dług jest sporny, może być przedawniony albo gdy rata zabiera środki na czynsz i jedzenie. Wtedy zacznij od planu spłaty długów lub porady prawnej.
Zanim napiszesz: przygotuj liczby
Wierzyciel uwierzy w propozycję, jeśli widać, że ją przemyślałeś. Zanim sięgniesz po telefon:
- Spisz dochody i wydatki. Policz stałe opłaty (mieszkanie, media, żywność, dojazdy, leki) i sprawdź, ile realnie zostaje na raty.
- Ustal pełną kwotę długu. Poproś o rozliczenie: kapitał, odsetki umowne, odsetki za opóźnienie, koszty. Sprawdź, kto jest aktualnym wierzycielem, bo dług mógł zostać sprzedany.
- Sprawdź daty. Zobacz, kiedy dług stał się wymagalny i czy nie nadchodzi przedawnienie (opisujemy to w tekście o przedawnieniu długu).
- Ułóż priorytety. Najpierw czynsz, rachunki za media, alimenty i raty zabezpieczone (np. na mieszkanie). Dopiero potem długi nieuprzywilejowane.
- Zostaw margines. Ustal ratę trochę niższą od maksymalnej, żeby jeden nieprzewidziany wydatek nie przerwała harmonogramu.
Co zaproponować wierzycielowi
Wierzyciele najczęściej akceptują propozycje, w których widać wysiłek dłużnika. Możesz poprosić o jeden lub kilka rozwiązań.
Rozłożenie na raty
To podstawowa forma ugody. Podaj wysokość raty, termin płatności i liczbę rat. Dobrze brzmi propozycja, która kończy dług w rozsądnym czasie, bo wierzyciel nie chce czekać dziesięciu lat. Jeśli możesz, zaproponuj wyższą pierwszą wpłatę jako gest dobrej woli.
Umorzenie lub zamrożenie odsetek
Poproś o umorzenie odsetek za opóźnienie albo ich zawieszenie na czas trwania ugody. Wierzyciele, zwłaszcza tacy, którzy kupili dług w pakiecie, bywają bardziej elastyczni niż pierwotni kredytodawcy. Odsetki mogą być przedmiotem ustępstwa w zamian za dotrzymanie harmonogramu: jeśli spłacisz wszystko terminowo, zostaną umorzone w całości.
Jednorazowa spłata części długu
Jeśli możesz zebrać pewną kwotę, np. z darowizny od rodziny lub sprzedaży rzeczy, zaproponuj jej wpłatę w zamian za umorzenie reszty. Taka oferta bywa atrakcyjna dla wierzyciela, który woli szybki zastrzyk gotówki niż długie ściganie.
Karencja
W przejściowych kłopotach (utrata pracy, choroba) możesz poprosić o kilka miesięcy bez rat, po których rozpocznie się harmonogram. Uzasadnij prośbę dokumentami.
Co musi zawierać dobra ugoda
Ugodę warto zawrzeć w formie pisemnej lub dokumentowej, nawet jeśli nie jest to wymagane ustawą. Dzięki temu masz dowód ustaleń. Sprawdź, czy jest w niej:
- dane stron i identyfikacja długu (numer umowy lub sprawy);
- kwota długu w chwili zawarcia ugody, z rozbiciem na kapitał, odsetki i koszty;
- ustępstwa wierzyciela, np. umorzenie odsetek i kosztów, z podaniem kwoty;
- harmonogram: liczba rat, ich wysokość, terminy i numer rachunku;
- skutki zwłoki: po ilu dniach opóźnienia wierzyciel może wypowiedzieć ugodę i co się wtedy stanie;
- skutek spłaty: oświadczenie, że po wykonaniu ugody roszczenia wygasają, a wierzyciel wystawi pisemne potwierdzenie rozliczenia;
- zawieszenie czynności: zobowiązanie wierzyciela do wstrzymania windykacji lub egzekucji na czas wykonywania ugody;
- datę i podpisy obu stron.
Dla porównania, ugoda zawarta przed sądem lub mediatorem i zatwierdzona przez sąd ma moc równą wyrokowi i pozwala na szybką egzekucję, a roszczenie stwierdzone taką ugodą przedawnia się po 6 latach (art. 125 kc). To mocniejsza forma dla wierzyciela, więc czasem łatwiej ją wynegocjować.
| Cecha | Ugoda pozasądowa | Ugoda sądowa lub mediacyjna zatwierdzona przez sąd |
|---|---|---|
| Forma | Umowa między stronami | Zawierana przed sądem lub mediatorem |
| Skutek dla wierzyciela | Dochodzenie przez pozew | Możliwość skierowania do egzekucji po nadaniu klauzuli |
| Przedawnienie | Zależy od roszczenia | 6 lat od stwierdzenia ugodą |
| Koszty | Zwykle brak | Opłaty sądowe lub koszty mediacji |
Ryzyko: uznanie długu przedawnionego
Zanim podpiszesz ugodę, sprawdź, czy dług nie jest przedawniony. Uznanie długu przerywa bieg przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 2 kc), więc zgoda na raty może spowodować, że termin zacznie biec od nowa. Przy długu już przedawnionym podpisanie deklaracji może być traktowane jako zrzeczenie się zarzutu przedawnienia, a to odbiera Ci najmocniejszy argument obronny. Gdy dług ma kilka lat, a wierzyciel milczał, najpierw uzyskaj poradę, a dopiero potem rozmawiaj o ratach.
Wzór pisma z propozycją ugody
Poniższy wzór dostosuj do swojej sytuacji. Wyślij go listem poleconym lub mailem, a kopię zachowaj.
[Miejscowość], [data]
[Imię i nazwisko dłużnika], [adres], [numer telefonu]
[Nazwa wierzyciela], [adres]
Dotyczy: umowy / sprawy nr [numer], zadłużenie na dzień [data] w wysokości [kwota] zł.
Szanowni Państwo,
w związku z trudną sytuacją finansową ([krótki opis przyczyny, np. utrata pracy, choroba]) zwracam się z propozycją zawarcia ugody. Chcę spłacić zadłużenie i proszę o rozważenie następujących warunków:
- spłata kwoty [kwota] zł w [liczba] ratach po [kwota raty] zł miesięcznie, płatnych do [dzień] dnia każdego miesiąca, począwszy od [data pierwszej raty];
- umorzenie odsetek za opóźnienie naliczonych do dnia podpisania ugody w kwocie [kwota] zł oraz wstrzymanie naliczania dalszych odsetek na czas jej wykonywania;
- wstrzymanie czynności windykacyjnych i egzekucyjnych na czas wykonywania ugody;
- wystawienie pisemnego potwierdzenia całkowitej spłaty po zapłaceniu ostatniej raty.
Proszę o odpowiedź na piśmie do dnia [data] oraz o przesłanie rozliczenia zadłużenia (kapitał, odsetki, koszty) z podaniem dat. Niniejsze pismo nie stanowi uznania długu ani zrzeczenia się zarzutu przedawnienia.
Z poważaniem, [podpis]
Ostatnie zdanie wzoru zabezpiecza Cię przed skutkiem uznania, ale nie jest gwarancją, że sąd nie oceni pisma inaczej. Jeśli dług jest stary, lepiej skonsultować się z prawnikiem.
Kiedy ugoda nie jest dobrym pomysłem
Ugoda nie zawsze pomoże. Jeśli Twój dochód nie pokrywa podstawowych kosztów życia, każda rata będzie kosztem, którego nie udźwigniesz, a niedotrzymana ugoda zwykle jest gorsza niż jej brak, bo wierzyciel odzyskuje prawo do pełnej kwoty. Podobnie, gdy masz wielu wierzycieli, a spłata jednego odbywa się kosztem pozostałych, możesz wpaść w spiralę. Wtedy najpierw uporządkuj całość zadłużenia, sprawdź, które długi są sporne lub przedawnione, i dopiero potem negocjuj. Nie zaciągaj też nowego kredytu po to, by sfinansować ratę ugody.
Jak negocjować i co robić po podpisaniu
Rozmowę prowadź spokojnie i pisemnie, a przy rozmowach telefonicznych notuj datę, godzinę i nazwisko rozmówcy. Jeśli wierzyciel odrzuci propozycję, poproś o kontrapropozycję i uzasadnienie. Możesz też zaproponować mediację. Po podpisaniu płać terminowo, przelewem z jasnym tytułem, i zachowuj potwierdzenia. Jeśli w trakcie umowy stracisz możliwość spłaty, napisz o tym przed terminem raty, a nie po fakcie. Wierzyciele częściej godzą się na zmianę harmonogramu, gdy dłużnik się z nimi kontaktuje.
Gdy wielu wierzycieli naraz oznacza, że żadna ugoda nie zmieści się w budżecie, rozważ upadłość konsumencką. Pamiętaj też, że chwilowe trudności nie zawsze wymagają nowego kredytu; więcej o ostrożności przy zaciąganiu kolejnych zobowiązań znajdziesz w filarze o kredycie przy niskiej zdolności.
Gdzie uzyskać pomoc przy ugodzie
Napisanie ugody nie musi kosztować. O wsparcie możesz poprosić w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej lub poradnictwa obywatelskiego, u rzecznika konsumentów albo, w sporach z instytucjami finansowymi, u Rzecznika Finansowego. Szczegóły są w tekście o bezpłatnej pomocy dla zadłużonych.
Najczęstsze pytania
Jak napisać propozycję ugody z wierzycielem?
Wskaż numer sprawy lub umowy, kwotę zadłużenia, krótko opisz przyczynę kłopotów i podaj konkretną propozycję: wysokość raty, termin pierwszej płatności i liczbę rat. Poproś o umorzenie lub zamrożenie odsetek i o pisemne potwierdzenie ugody. Propozycja ma być realna, bo niedotrzymana ugoda psuje Twoją wiarygodność.
Czy wierzyciel musi zgodzić się na raty?
Nie, ugoda wymaga zgody obu stron, a wierzyciel nie ma obowiązku jej zawierać. Często jednak woli otrzymywać regularne wpłaty niż prowadzić długą windykację. Dobrze przygotowana, wiarygodna oferta zwiększa szanse na zgodę.
Czy w ugodzie można umorzyć odsetki?
Tak, o ile wierzyciel się na to zgodzi. Umorzenie odsetek za opóźnienie lub części kapitału to typowe ustępstwo wierzyciela w zamian za Twoje dotrzymanie harmonogramu. Warto zapisać to wprost i określić, kiedy ustępstwo przestaje obowiązywać.
Czy ugoda z wierzycielem przerywa przedawnienie?
Podpisanie ugody co do długu, który jeszcze się nie przedawnił, zwykle jest uznaniem długu i przerywa bieg przedawnienia. Termin biegnie wtedy od nowa. Jeśli podejrzewasz, że dług jest przedawniony, najpierw sprawdź daty i poradź się prawnika.
Co się stanie, jeśli nie dotrzymam ugody?
Skutki zależą od jej treści. Zwykle wierzyciel może wrócić do pełnej kwoty z odsetkami i skierować sprawę do sądu lub komornika. Dlatego zapisz w ugodzie, ile dni zwłoki jest dopuszczalne, i nie zgadzaj się na raty, których nie utrzymasz.
Źródła
Redakcja Kompasu Kredytowego
Zespół redakcyjny serwisu. Piszemy na podstawie ustaw oraz materiałów UOKiK, KNF i Rzecznika Finansowego, a każdy tekst sprawdzamy z aktualnymi przepisami przed publikacją i aktualizacją. Jak pracujemy